Πρότυπο ιστολογικής έκθεσης μελανώματος

Τα παρακάτω πρότυπα παθολογοανατομικής έκθεσης του μελανώματος έχουν υιοθετηθεί από την Ελληνική Εταιρεία Παθολογικής Ανατομικής και περιλαμβάνουν τις σημαντικότερες προγνωστικές και σταδιοποιητικές παραμέτρους του όγκου. Αφορούν τόσο τα δερματικά μελανώματα σε οριζόντια ή κάθετη φάση ανάπτυξης όσο και τα βλεννογονικά μελανώματα.

1. Πρότυπο ιστολογικής έκθεσης μελανώματος δέρματος σε κάθετη φάση ανάπτυξης

Πρωτοπαθές μελάνωμα δέρματος σε κάθετη φάση ανάπτυξης

• Συνύπαρξη οριζόντιου (ακτινωτού) στοιχείου μελανώματος: (Ναι / Όχι)
• Ιστογενετικός τύπος:
  • Επιφανειακά εξαπλούμενο μελάνωμα
  • Μελάνωμα των άκρων
  • Οζώδες μελάνωμα
  • Μελάνωμα των βλεννογόνων
  • Μελάνωμα σε έδαφος κακοήθους φακίδας
  • Δυσπροσδιόριστο
  • Σπάνιοι τύποι
• Ανάπτυξη σε έδαφος προϋπάρχοντος σπίλου: (Ναι / Όχι)
  • Εάν ναι, προσδιορίστε: συγγενής, δυσπλαστικός κ.λπ.
• Κυτταρικός πληθυσμός:
  • Επιθηλιοειδής
  • Ατρακτοκυτταρικός
  • Σπιλοκυτταρικός
  • Μπαλλονοειδής
  • Μικτός
• Μιτωτική δραστηριότητα στο διηθητικό τμήμα της βλάβης:
  • (…… μιτώσεις/mm²)

• Διήθηση της επιδερμίδας: (Ναι / Όχι)
• Εξέλκωση: (Ναι / Όχι)
  • Εάν ναι:
    • εκτεταμένη / περιορισμένη
    • δ >3 mm / δ <3 mm
    • αβαθής / βαθιά
• Ανατομικό στάδιο διήθησης κατά Clark και Mihm:
  • I
  • II
  • III
  • IV
  • V
• Μεγαλύτερο βάθος ανάπτυξης κατά Breslow (τροποποίηση AJCC):
  • ≤1 mm
  • 1,01–2,0 mm
  • 2,01–4,0 mm

  • 4 mm

• Νεκρώσεις: (Ναι / Όχι)
• Διήθηση αγγείων: (Ναι / Όχι)
  • Εάν ναι:
    • λεμφαγγείο
    • αιμοφόρο αγγείο
• Διήθηση του τοιχώματος επιχώριων εξαρτημάτων του δέρματος: (Ναι / Όχι)
  • Εάν ναι, προσδιορίστε:
    • τριχοθύλακας
    • εκκρινής αδένας
    • σμηγματογόνος αδένας
• Μικρομεταστάσεις: (Ναι / Όχι)
• Νευροτροπισμός: (Ναι / Όχι)

• Λεμφοκυτταρική αντίδραση:

  • Έντονη, διάχυτη (Brisk)
  • Εστιακή (Non-Brisk)
  • Απούσα (Absent)

  (Επί παρουσίας πλασματοκυττάρων θα πρέπει να αναγράφεται.)

• Υποστροφή: (Ναι / Όχι)
  • Εάν ναι, προσδιορίστε το ποσοστό (%) της έκτασης της υποστροφής στη συνολική έκταση της μελαγχρωστικής βλάβης.
• Δορυφόροι εστίες: (Ναι / Όχι)
• Εγχειρητικά άκρα εκτομής του δερματικού τμήματος:
  • Ελεύθερα
  • Διηθημένα από το μελάνωμα
  • Με στοιχεία σπίλου
  • Χωρίς στοιχεία σπίλου

2. Πρότυπο ιστολογικής έκθεσης μελανώματος δέρματος σε οριζόντια (ακτινωτή) φάση ανάπτυξης

Πρωτοπαθές μελάνωμα δέρματος σε οριζόντια (ακτινωτή) φάση ανάπτυξης

• Ενδοεπιδερμιδικό (in situ) / Διηθητικό
• Ιστογενετικός τύπος:
  • Επιφανειακά εξαπλούμενο μελάνωμα
  • Μελάνωμα των άκρων
  • Οζώδες μελάνωμα
  • Μελάνωμα σε έδαφος κακοήθους φακίδας
  • Δυσπροσδιόριστο
  • Σπάνιοι τύποι
• Ανάπτυξη σε έδαφος προϋπάρχοντος σπίλου: (Ναι / Όχι)
  • Εάν ναι, προσδιορίστε: συγγενής, δυσπλαστικός κ.λπ.
• Κυτταρικός πληθυσμός:
  • Επιθηλιοειδής
  • Ατρακτοκυτταρικός
  • Σπιλοκυτταρικός
  • Μπαλλονοειδής
  • Μικτός
• Μιτωτική δραστηριότητα στο διηθητικό τμήμα της βλάβης:
  • (…… μιτώσεις/mm²)

• Διήθηση της επιδερμίδας: (Ναι / Όχι)
• Εξέλκωση: (Ναι / Όχι)
  • εκτεταμένη / περιορισμένη
  • δ >3 mm / δ <3 mm
  • αβαθής / βαθιά
• Ανατομικό στάδιο διήθησης κατά Clark και Mihm:
  • I, II, III, IV, V
• Μεγαλύτερο βάθος ανάπτυξης κατά Breslow:
  • ≤1 mm
  • 1,01–2,0 mm
  • 2,01–4,0 mm

  • 4 mm

• Διήθηση αγγείων: (Ναι / Όχι)
  • λεμφαγγείο
  • αιμοφόρο αγγείο
• Διήθηση επιχώριων εξαρτημάτων δέρματος: (Ναι / Όχι)
  • τριχοθύλακας
  • εκκρινής αδένας
  • σμηγματογόνος αδένας
• Λεμφοκυτταρική αντίδραση:
  • Ήπια
  • Μέτρια πυκνή
  • Έντονη
• Υποστροφή: (Ναι / Όχι)
  • Προσδιορίστε το ποσοστό (%) της έκτασης υποστροφής.
• Εγχειρητικά άκρα εκτομής:
  • Ελεύθερα
  • Διηθημένα από το μελάνωμα
  • Με στοιχεία σπίλου
  • Χωρίς στοιχεία σπίλου

3. Πρότυπο ιστολογικής έκθεσης βλεννογονικού μελανώματος

Πρωτοπαθές μελάνωμα βλεννογόνου σε κάθετη φάση ανάπτυξης

• Προσδιορίστε το βλεννογόνο ή το σπλάγχνο.
• Συνύπαρξη οριζόντιου (ακτινωτού) στοιχείου: (Ναι / Όχι)
• Ιστογενετικός τύπος:
  • Μελάνωμα των βλεννογόνων
• Ανάπτυξη σε έδαφος προϋπάρχοντος σπίλου: (Ναι / Όχι)
• Κυτταρικός πληθυσμός:
  • Επιθηλιοειδής
  • Ατρακτοκυτταρικός
  • Σπιλοκυτταρικός
  • Μπαλλονοειδής
  • Μικτός
• Μιτωτική δραστηριότητα:
  • (…… μιτώσεις/mm²)

• Διήθηση του καλυπτικού επιθηλίου: (Ναι / Όχι)
• Εξέλκωση: (Ναι / Όχι)
  • εκτεταμένη / περιορισμένη
  • δ >3 mm / δ <3 mm
  • αβαθής / βαθιά
• Μεγαλύτερο πάχος μελανώματος:
  • ≤1 mm
  • 1,01–2,0 mm
  • 2,01–4,0 mm

  • 4 mm

• Κατά βάθος διήθηση μέχρι του:
  • Προσδιορίστε τους διηθημένους χιτώνες ή τυχόν διήθηση μικρών σιελογόνων αδένων, χόνδρων ή οστών.

• Νεκρώσεις: (Ναι / Όχι)
• Διήθηση αγγείων: (Ναι / Όχι)
  • λεμφαγγείο
  • αιμοφόρο αγγείο
• Νευροτροπισμός: (Ναι / Όχι)

• Λεμφοκυτταρική αντίδραση:

  • Έντονη, διάχυτη (Brisk)
  • Εστιακή (Non-Brisk)
  • Απούσα (Absent)

  (Η παρουσία πλασματοκυττάρων θα πρέπει να αναγράφεται.)

• Υποστροφή: (Ναι / Όχι)
  • Προσδιορίστε το ποσοστό (%) της υποστροφής.
• Δορυφόροι εστίες: (Ναι / Όχι)
• Εγχειρητικά άκρα εκτομής:
  • Ελεύθερα
  • Διηθημένα από το μελάνωμα
  • Με στοιχεία σπίλου
  • Χωρίς στοιχεία σπίλου

Τι πρέπει να θυμάστε

Η πρότυπη ιστολογική έκθεση του μελανώματος δεν αποτελεί μία απλή περιγραφή του όγκου. Η συστηματική καταγραφή όλων των παραμέτρων επιτρέπει την ακριβή σταδιοποίηση, συμβάλλει στον καθορισμό της πρόγνωσης και καθοδηγεί τις θεραπευτικές αποφάσεις για κάθε ασθενή με μελάνωμα.