Όταν μία ελιά στο πρόσωπο ή στο τριχωτό αρχίζει να αλλάζει
«Γιατρέ, αυτή η ελιά στο κεφάλι ή στον λαιμό έχει μεγαλώσει. Πρέπει να την ελέγξω;»
Οι περισσότερες μελαγχρωματικές βλάβες του δέρματος είναι καλοήθεις. Ωστόσο, κάθε νέα βλάβη ή κάθε σπίλος που αλλάζει χρώμα, μέγεθος ή μορφολογία απαιτεί ιατρική αξιολόγηση.
Το μελάνωμα αποτελεί την πιο επιθετική μορφή καρκίνου του δέρματος. Παρότι αντιπροσωπεύει περίπου το 4% των κακοηθειών του δέρματος, ευθύνεται για τη μεγάλη πλειονότητα των θανάτων από δερματικό καρκίνο.
Τα μελανώματα της κεφαλής και του τραχήλου παρουσιάζουν ορισμένες ιδιαιτερότητες, τόσο ως προς τη βιολογική τους συμπεριφορά όσο και ως προς τη χειρουργική αντιμετώπιση.
Τι είναι το μελάνωμα κεφαλής και τραχήλου;
Το μελάνωμα αναπτύσσεται από τα μελανοκύτταρα, τα κύτταρα που παράγουν τη μελανίνη.
Στην περιοχή της κεφαλής και του τραχήλου μπορεί να εμφανιστεί:
- στο τριχωτό της κεφαλής,
- στο πρόσωπο,
- στα βλέφαρα,
- στα ώτα,
- στον τράχηλο.
Οι συγκεκριμένες ανατομικές περιοχές παρουσιάζουν ιδιαίτερη σημασία λόγω της σύνθετης λεμφικής παροχέτευσης και της εγγύτητας σε σημαντικές ανατομικές δομές.
Ποιοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο;
Οι σημαντικότεροι παράγοντες κινδύνου είναι:
- ανοιχτόχρωμο δέρμα,
- μεγάλος αριθμός σπίλων,
- άτυποι σπίλοι,
- έντονη έκθεση στον ήλιο,
- επαναλαμβανόμενα ηλιακά εγκαύματα,
- οικογενειακό ιστορικό,
- γενετική προδιάθεση.
Η υπεριώδης ακτινοβολία φαίνεται να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο, ιδιαίτερα στα επιπολής επεκτεινόμενα μελανώματα και στα μελανώματα επί κακοήθους φακής.
Ποια είναι τα συμπτώματα;
Τα ύποπτα σημεία περιλαμβάνουν:
- αλλαγή μεγέθους,
- αλλαγή χρώματος,
- ασυμμετρία,
- ακανόνιστα όρια,
- αιμορραγία,
- δημιουργία έλκους,
- εμφάνιση νέας βλάβης.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις βλάβες του τριχωτού της κεφαλής, καθώς πολλές φορές παραμένουν απαρατήρητες για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Ο κανόνας ABCDE
Η αξιολόγηση των ύποπτων βλαβών βασίζεται στον κανόνα:
- A: Ασυμμετρία
- B: Ακανόνιστα όρια
- C: Ανομοιογενές χρώμα
- D: Διάμετρος μεγαλύτερη από 6 mm
- E: Εξέλιξη της βλάβης
Κάθε μεταβολή πρέπει να αξιολογείται από εξειδικευμένο ιατρό.
Γιατί τα μελανώματα κεφαλής και τραχήλου θεωρούνται πιο σοβαρά;
Μελέτες έχουν δείξει ότι τα μελανώματα του τριχωτού της κεφαλής, των βλεφάρων και του τραχήλου εμφανίζουν δυσμενέστερη πρόγνωση συγκριτικά με εκείνα του προσώπου ή των ώτων.
Η πρόγνωση επηρεάζεται από:
- τον ιστολογικό τύπο,
- το πάχος Breslow,
- το επίπεδο Clark,
- την ύπαρξη εξέλκωσης,
- τη μιτωτική δραστηριότητα,
- την αγγειακή διήθηση,
- την παρουσία μικροδορυφόρων εστιών,
- την ηλικία του ασθενούς.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση βασίζεται:
- στην κλινική εξέταση,
- στη δερματοσκόπηση,
- στη βιοψία,
- στην ιστολογική εξέταση.
Σε ύποπτες βλάβες προτιμάται η πλήρης αφαίρεση της βλάβης με μικρό όριο υγιούς δέρματος όταν αυτό είναι τεχνικά εφικτό.
Σε μεγάλες βλάβες μπορεί να πραγματοποιηθεί διαγνωστική βιοψία.
Τι είναι το πάχος Breslow;
Το πάχος Breslow αποτελεί τον σημαντικότερο προγνωστικό παράγοντα.
Όσο μεγαλύτερο είναι το βάθος διήθησης του όγκου, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος τοπικής υποτροπής και μεταστατικής νόσου.
Ποια είναι η θεραπεία;
Η ενδεδειγμένη θεραπεία του πρωτοπαθούς μελανώματος είναι η χειρουργική αφαίρεση.
Μετά την ιστολογική επιβεβαίωση πραγματοποιείται ευρύτερη εκτομή της περιοχής ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος τοπικής υποτροπής.
Τα συνιστώμενα χειρουργικά όρια είναι:
- 1 εκ. για μελανώματα έως 1,5 mm.
- 1–2 εκ. για πάχος έως 4 mm.
- 2–3 εκ. για πάχος μεγαλύτερο από 4 mm.
Τα όρια αυτά προσαρμόζονται ανάλογα με την ανατομική περιοχή.
Ιδιαιτερότητες στο τριχωτό της κεφαλής
Στα μελανώματα του τριχωτού της κεφαλής, το βάθος της εκτομής συνήθως περιλαμβάνει και την επικράνιο απονεύρωση.
Η περιοχή εμφανίζει αυξημένο κίνδυνο τοπικής υποτροπής, ιδιαίτερα σε μεγαλύτερα πάχη Breslow.
Αποκατάσταση μετά την εκτομή
Η αποκατάσταση του χειρουργικού ελλείμματος εξαρτάται από:
- το μέγεθος της βλάβης,
- τη θέση της,
- την ποιότητα των παρακείμενων ιστών.
Όταν είναι εφικτό πραγματοποιείται άμεση συρραφή. Σε μεγαλύτερα ελλείμματα μπορεί να απαιτηθούν τοπικοί κρημνοί ή δερματικά μοσχεύματα.
Πότε πρέπει να απευθυνθείτε σε ιατρό;
- Νέα ελιά μετά την ενηλικίωση.
- Αλλαγή υπάρχουσας βλάβης.
- Αιμορραγία.
- Κνησμός.
- Ταχεία αύξηση μεγέθους.
- Βλάβη στο τριχωτό της κεφαλής.
Ένα τελευταίο μήνυμα
Το μελάνωμα κεφαλής και τραχήλου αποτελεί μία ιδιαίτερη μορφή δερματικού καρκίνου που απαιτεί έγκαιρη διάγνωση και σωστό χειρουργικό σχεδιασμό.
Κάθε νέα ή μεταβαλλόμενη βλάβη στην περιοχή του προσώπου, του τριχωτού της κεφαλής ή του τραχήλου αξίζει έγκαιρη ιατρική αξιολόγηση.
