Νεοπλάσματα του Σπλήνα: Μια Σπάνια αλλά Σημαντική Κατηγορία Παθήσεων

Όταν γίνεται λόγος για όγκους του σπλήνα, οι περισσότεροι ασθενείς εκπλήσσονται, καθώς πρόκειται για μια κατηγορία παθήσεων που συναντάται πολύ πιο σπάνια συγκριτικά με τα νεοπλάσματα άλλων οργάνων της κοιλιάς. Πράγματι, τα πρωτοπαθή νεοπλάσματα του σπλήνα αποτελούν σπάνια κλινική οντότητα και συχνά ανακαλύπτονται τυχαία κατά τη διάρκεια απεικονιστικών εξετάσεων που πραγματοποιούνται για διαφορετικό λόγο.

Παρά τη σπανιότητά τους, η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή αντιμετώπιση έχουν ιδιαίτερη σημασία, καθώς ορισμένοι από αυτούς τους όγκους μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές επιπλοκές ή να αποτελούν εκδήλωση συστηματικών νοσημάτων.

Ο σπλήνας αποτελεί όργανο του λεμφικού και αγγειακού συστήματος. Η ιδιαίτερη ιστολογική του δομή εξηγεί και το είδος των νεοπλασμάτων που μπορεί να αναπτυχθούν σε αυτόν, τα οποία προέρχονται κυρίως από τα αγγειακά και λεμφικά κυτταρικά στοιχεία του οργάνου.

 

Ποιοι τύποι νεοπλασμάτων εμφανίζονται στον σπλήνα;

Τα νεοπλάσματα του σπλήνα διακρίνονται σε καλοήθη και κακοήθη.

Στα καλοήθη νεοπλάσματα περιλαμβάνονται κυρίως τα αιμαγγειώματα, τα λεμφαγγειώματα και τα αμαρτώματα. Οι όγκοι αυτοί έχουν συνήθως αργή ανάπτυξη και σε πολλές περιπτώσεις δεν προκαλούν κανένα σύμπτωμα. Συχνά διαγιγνώσκονται τυχαία κατά τη διάρκεια υπερηχογραφήματος ή αξονικής τομογραφίας που πραγματοποιείται για άλλο λόγο.

Στην κατηγορία των κακοήθων νεοπλασμάτων ανήκουν κυρίως τα λεμφώματα και τα σαρκώματα. Τα λεμφώματα αποτελούν τη συχνότερη μορφή κακοήθους προσβολής του σπλήνα και συχνά εντάσσονται στο πλαίσιο συστηματικών λεμφοϋπερπλαστικών νοσημάτων.

Αντίθετα, τα πρωτοπαθή σαρκώματα του σπλήνα είναι εξαιρετικά σπάνια. Από αυτά, το αγγειοσάρκωμα θεωρείται η πιο επιθετική μορφή και παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω της τάσης του να εμφανίζεται παράλληλα με αντίστοιχες βλάβες στο ήπαρ.

Μπορεί να εμφανιστούν μεταστάσεις στον σπλήνα;

Παρότι ο σπλήνας διαθέτει πλούσια αιμάτωση, οι μεταστατικοί όγκοι του οργάνου είναι εντυπωσιακά σπάνιοι.

Στη διεθνή βιβλιογραφία έχουν περιγραφεί μεμονωμένες περιπτώσεις μεταστάσεων από κακοήθειες του πνεύμονα, του μαστού, των ωοθηκών και από κακόηθες μελάνωμα. Είναι επίσης δυνατό να παρατηρηθεί διήθηση του σπλήνα από γειτονικά όργανα όταν μια κακοήθεια επεκτείνεται τοπικά.

Η σπανιότητα των μεταστάσεων στον σπλήνα αποδίδεται πιθανότατα στις ιδιαίτερες ανοσολογικές και αγγειακές ιδιότητες του οργάνου, οι οποίες φαίνεται ότι δυσχεραίνουν την εγκατάσταση μεταστατικών κυττάρων.

Ποια συμπτώματα προκαλούν οι όγκοι του σπλήνα;

Ένα από τα χαρακτηριστικά των νεοπλασμάτων του σπλήνα είναι ότι συχνά παραμένουν ασυμπτωματικά για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Σε αρκετούς ασθενείς η διάγνωση τίθεται εντελώς τυχαία κατά τη διάρκεια ενός υπερηχογραφήματος άνω κοιλίας ή μιας αξονικής τομογραφίας που πραγματοποιείται στο πλαίσιο προληπτικού ελέγχου ή διερεύνησης άλλης πάθησης.

Όταν εμφανιστούν συμπτώματα, το συχνότερο είναι ο πόνος ή το αίσθημα βάρους στο αριστερό υποχόνδριο. Το σύμπτωμα αυτό συνδέεται συνήθως με τη σπληνομεγαλία, δηλαδή τη διόγκωση του οργάνου λόγω της παρουσίας του όγκου.

Καθώς ο σπλήνας αυξάνεται σε μέγεθος, μπορεί να ασκήσει πίεση σε γειτονικά όργανα, προκαλώντας αίσθημα πληρότητας μετά το φαγητό, δυσφορία στο επιγάστριο ή ενόχληση κατά τη βαθιά αναπνοή.

Σε ορισμένες περιπτώσεις εμφανίζονται εκδηλώσεις υπερσπληνισμού. Ο ασθενής μπορεί να παρουσιάσει αναιμία, λευκοπενία ή θρομβοπενία λόγω αυξημένης καταστροφής των κυττάρων του αίματος μέσα στον διογκωμένο σπλήνα.

Πότε πρέπει να υπάρχει μεγαλύτερη ανησυχία;

Η εμφάνιση πυρετού σε ασθενή με γνωστό νεόπλασμα του σπλήνα αποτελεί εύρημα που απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να υποδηλώνει κεντρική νέκρωση του όγκου ή δευτερογενή επιμόλυνση της βλάβης.

Σπανιότερα, μεγάλοι ή επιθετικοί όγκοι μπορεί να οδηγήσουν σε αυτόματη ρήξη του σπλήνα. Πρόκειται για μια σοβαρή επιπλοκή που προκαλεί εικόνα οξείας χειρουργικής κοιλίας και απαιτεί άμεση αντιμετώπιση.

Η ρήξη συνοδεύεται συνήθως από αιφνίδιο έντονο κοιλιακό πόνο, πτώση της αρτηριακής πίεσης και ενδοκοιλιακή αιμορραγία.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση των νεοπλασμάτων του σπλήνα βασίζεται κυρίως στις σύγχρονες απεικονιστικές εξετάσεις.

Το υπερηχογράφημα αποτελεί συνήθως την πρώτη εξέταση που αποκαλύπτει μια ύποπτη βλάβη. Στη συνέχεια η αξονική τομογραφία παρέχει λεπτομερέστερες πληροφορίες σχετικά με το μέγεθος, τη μορφολογία και τη σχέση του όγκου με τα γειτονικά όργανα.

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθούν επιπλέον εξετάσεις όπως:

• μαγνητική τομογραφία,
• αγγειογραφία,
• σπινθηρογράφημα,
• PET/CT όταν υπάρχει υποψία συστηματικής κακοήθειας.

Η οριστική διάγνωση τίθεται συνήθως μετά τη χειρουργική αφαίρεση του οργάνου και την ιστολογική εξέταση του παρασκευάσματος.

Ποια είναι η θεραπεία;

Η σπληνεκτομή εξακολουθεί να αποτελεί τη βασική θεραπευτική επιλογή για τα περισσότερα νεοπλάσματα του σπλήνα.

Η επέμβαση έχει διπλό ρόλο. Από τη μία πλευρά επιτρέπει την οριστική ιστολογική διάγνωση και από την άλλη λειτουργεί θεραπευτικά αφαιρώντας πλήρως τη βλάβη.

Στα καλοήθη νεοπλάσματα η σπληνεκτομή μπορεί να πραγματοποιηθεί όταν υπάρχει αμφιβολία για τη διάγνωση, όταν ο όγκος αυξάνεται σε μέγεθος ή όταν εμφανίζονται συμπτώματα και επιπλοκές.

Στα κακοήθη νεοπλάσματα η χειρουργική αντιμετώπιση αποτελεί συχνά αναπόσπαστο μέρος της συνολικής θεραπείας, η οποία μπορεί να περιλαμβάνει επιπλέον χημειοθεραπεία ή άλλες ογκολογικές παρεμβάσεις ανάλογα με τον ιστολογικό τύπο της νόσου.

Η ανάπτυξη της λαπαροσκοπικής χειρουργικής έχει επιτρέψει σε πολλές περιπτώσεις την αφαίρεση του σπλήνα με μικρότερο χειρουργικό τραύμα, λιγότερο μετεγχειρητικό πόνο και ταχύτερη ανάρρωση.

Συμπέρασμα

Τα νεοπλάσματα του σπλήνα αποτελούν σπάνιες αλλά κλινικά σημαντικές παθήσεις. Οι περισσότεροι όγκοι διαγιγνώσκονται τυχαία, ενώ αρκετοί ασθενείς παραμένουν ασυμπτωματικοί για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η σωστή απεικονιστική διερεύνηση, η έγκαιρη διάγνωση και η κατάλληλη χειρουργική αντιμετώπιση αποτελούν τα βασικά στοιχεία για τη βέλτιστη διαχείριση αυτών των ασθενών. Η σπληνεκτομή εξακολουθεί να αποτελεί τη θεραπεία εκλογής στις περισσότερες περιπτώσεις, προσφέροντας ταυτόχρονα διαγνωστικό και θεραπευτικό όφελος.