ΑΚΑΝΘΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ

Το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα (Squamous Cell Carcinoma – SCC) είναι ένας από τους συχνότερους τύπους καρκίνου του δέρματος και αποτελεί περίπου το 25% όλων των κακοήθων όγκων του δέρματος. Εμφανίζεται συχνότερα στους άνδρες, σε άτομα με ανοιχτόχρωμο δέρμα και σε πληθυσμούς που εκτίθενται για πολλά χρόνια στην ηλιακή ακτινοβολία.

Το SCC αναπτύσσεται από τα κερατινοκύτταρα της επιδερμίδας, δηλαδή τα κύτταρα που αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος του εξωτερικού στρώματος του δέρματος. Όταν τα καρκινικά κύτταρα παραμένουν αποκλειστικά στην επιδερμίδα χωρίς να έχουν διηθήσει βαθύτερους ιστούς, η βλάβη χαρακτηρίζεται ως ενδοεπιδερμιδικό ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα (νόσος Bowen).

Αίτια και παράγοντες κινδύνου

Η ανάπτυξη ακανθοκυτταρικού καρκινώματος σχετίζεται με διάφορους παράγοντες. Οι σημαντικότεροι είναι:

• Χρόνια έκθεση στην υπεριώδη (UV) ηλιακή ακτινοβολία, η οποία αποτελεί τον κυριότερο παράγοντα κινδύνου.
• Παλαιότερη ακτινοθεραπεία ή έκθεση σε ιονίζουσα ακτινοβολία, που μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση καρκινώματος ακόμη και μετά από πολλά χρόνια.
• Κληρονομικά νοσήματα, όπως το μελαγχρωματικό ξηρόδερμα και ο αλφισμός, που μειώνουν την αντοχή του δέρματος στην ηλιακή ακτινοβολία.
• Χρόνιος ερεθισμός σε παλαιές ουλές, στόμια συριγγίων ή χρόνια έλκη.
• Μακροχρόνια επαφή με καρκινογόνες ουσίες, όπως το αρσενικό και προϊόντα πετρελαίου.
• Ανοσοκαταστολή, ιδιαίτερα σε ασθενείς μετά από μεταμόσχευση οργάνων, όπου ο κίνδυνος ανάπτυξης SCC αυξάνεται σημαντικά.

Πώς εμφανίζεται το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα;

Το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα εμφανίζεται συνήθως ως ένα σκληρό, εξελκωμένο ογκίδιο, το οποίο είναι αρχικά ανώδυνο αλλά μπορεί να αιμορραγεί εύκολα.

Κλινικά μοιάζει αρκετές φορές με το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα. Ωστόσο, εξελίσσεται συνήθως ταχύτερα, παρουσιάζει συχνότερα εξέλκωση και δεν εμφανίζει τα χαρακτηριστικά μαργαριταροειδή όρια του βασικοκυτταρικού καρκινώματος.

Η διαφορική διάγνωση περιλαμβάνει επίσης το κερατοακάνθωμα, μία καλοήθη βλάβη που αναπτύσσεται γρήγορα μέσα σε λίγους μήνες και στη συνέχεια υποστρέφει αυτόματα, αφήνοντας συνήθως μία ατροφική ουλή.

Πού εμφανίζεται συχνότερα το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα;

Το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα μπορεί να εμφανιστεί σε οποιοδήποτε σημείο του σώματος, ωστόσο παρατηρείται συχνότερα σε περιοχές που εκτίθενται για πολλά χρόνια στην ηλιακή ακτινοβολία.

Οι συχνότερες εντοπίσεις είναι:

• ☀️ Το δέρμα του προσώπου, των αυτιών, του τριχωτού της κεφαλής και του τραχήλου.
• 🖐️ Οι ράχες των χεριών και οι πήχεις.
• 👄 Το ερυθρό των χειλέων, κυρίως του κάτω χείλους.
• 🔬 Οι βλεννογόνοι, όπως η στοματική κοιλότητα, τα γεννητικά όργανα και η περιπρωκτική περιοχή.
• 💅 Σπανιότερα κάτω από τον όνυχα.
• 🩹 Πάνω σε παλαιές ουλές, χρόνια έλκη ή στόμια συριγγίων (έλκος Marjolin).

Δίνει μεταστάσεις;

Σε αντίθεση με το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα, το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα έχει τη δυνατότητα να δώσει μεταστάσεις, κυρίως στους επιχώριους λεμφαδένες.

Στα περισσότερα δερματικά SCC ο κίνδυνος είναι σχετικά μικρός και υπολογίζεται περίπου στο 5%. Ωστόσο, ορισμένες μορφές είναι σημαντικά πιο επιθετικές.

Θεραπεία του ακανθοκυτταρικού καρκινώματος

Η χειρουργική εκτομή αποτελεί τη θεραπεία εκλογής για το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα του δέρματος.

Στόχος της επέμβασης είναι η πλήρης αφαίρεση της βλάβης με επαρκή χειρουργικά όρια, ώστε να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος υποτροπής και να επιβεβαιωθεί ιστολογικά η πλήρης εξαίρεση του όγκου.

Το εύρος της εκτομής καθορίζεται από το μέγεθος, τη θέση και το βάθος διήθησης του καρκινώματος. Σε ορισμένες περιοχές, όπως το τριχωτό της κεφαλής, μπορεί να απαιτηθεί εκτομή μέχρι το περιόστεο, ενώ σε πιο προχωρημένες περιπτώσεις ίσως χρειαστεί ευρύτερη χειρουργική αντιμετώπιση.

Χειρουργική αφαίρεση με Laser CO₂

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, η χειρουργική αφαίρεση μπορεί να πραγματοποιηθεί με τη βοήθεια Laser CO₂. Το σύγχρονο χειρουργικό Laser επιτρέπει εξαιρετική ακρίβεια κατά την εκτομή, ενώ ταυτόχρονα προσφέρει πολύ καλή αιμόσταση και μικρότερο τραυματισμό των γύρω ιστών.

Το Laser CO₂ δεν αντικαθιστά τις αρχές της ογκολογικής χειρουργικής. Αντίθετα, αποτελεί ένα σύγχρονο χειρουργικό εργαλείο που χρησιμοποιείται όταν υπάρχουν οι κατάλληλες ενδείξεις, με στόχο την ασφαλή και πλήρη αφαίρεση της βλάβης.

Παρακολούθηση μετά τη θεραπεία

Η επιτυχής αφαίρεση του ακανθοκυτταρικού καρκινώματος δεν σημαίνει ότι η παρακολούθηση σταματά. Οι ασθενείς που έχουν εμφανίσει έναν καρκίνο του δέρματος έχουν αυξημένη πιθανότητα να παρουσιάσουν στο μέλλον νέα δερματική κακοήθεια.

Για τον λόγο αυτό συνιστάται τακτική κλινική παρακολούθηση για τουλάχιστον πέντε χρόνια, με στόχο:

• ✔ Τον έλεγχο της χειρουργικής περιοχής για πιθανή υποτροπή.
• ✔ Την εξέταση των επιχώριων λεμφαδένων.
• ✔ Την έγκαιρη διάγνωση νέων προκαρκινικών ή κακοήθων δερματικών βλαβών.

Εάν κατά την παρακολούθηση διαπιστωθεί προσβολή λεμφαδένων, μπορεί να απαιτηθεί περαιτέρω απεικονιστικός έλεγχος και χειρουργική αντιμετώπιση.

Συχνές ερωτήσεις (FAQ)

Είναι το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα επικίνδυνο;

Ναι. Αν και στις περισσότερες περιπτώσεις θεραπεύεται πλήρως όταν διαγνωστεί έγκαιρα, μπορεί να διηθήσει βαθύτερους ιστούς και σε ορισμένες περιπτώσεις να δώσει μεταστάσεις.

Είναι πιο σοβαρό από το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα;

Γενικά ναι. Το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα δίνει εξαιρετικά σπάνια μεταστάσεις, ενώ το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα έχει μεγαλύτερη επιθετικότητα και απαιτεί έγκαιρη θεραπεία.

Μπορεί να επανεμφανιστεί μετά την αφαίρεση;

Είναι πιθανό, ιδιαίτερα όταν η βλάβη δεν αφαιρεθεί πλήρως ή όταν υπάρχουν σημαντικοί προδιαθεσικοί παράγοντες. Για τον λόγο αυτό απαιτείται τακτική παρακολούθηση.

Η αφαίρεση γίνεται πάντα με χειρουργείο;

Η χειρουργική εκτομή αποτελεί τη θεραπεία εκλογής. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις η επέμβαση μπορεί να πραγματοποιηθεί με τη βοήθεια σύγχρονου Laser CO₂, πάντα σύμφωνα με τις ενδείξεις και τις αρχές της ογκολογικής χειρουργικής.

Πότε πρέπει να εξεταστώ;

Εάν παρατηρήσετε μία πληγή που δεν επουλώνεται, μία βλάβη που μεγαλώνει σταδιακά, αιμορραγεί εύκολα ή δημιουργεί έλκος, θα πρέπει να εξεταστείτε το συντομότερο δυνατό.

Διαβάστε επίσης

Έχετε απορίες για το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα;