Μετεγχειρητική Κήλη: Συμπτώματα, Διάγνωση και Σύγχρονη Αντιμετώπιση

Ίσως μετά από ένα χειρουργείο παρατηρήσατε μία διόγκωση στην περιοχή της παλιάς τομής σας. Στην αρχή μπορεί να εμφανιζόταν μόνο όταν στεκόσασταν όρθιοι ή όταν βήχατε. Με την πάροδο του χρόνου όμως μπορεί να μεγάλωσε, να έγινε πιο εμφανής ή να άρχισε να σας προκαλεί δυσφορία και πόνο.

Πολλοί ασθενείς πιστεύουν ότι πρόκειται απλώς για «πρήξιμο από το χειρουργείο». Στην πραγματικότητα, μπορεί να πρόκειται για μετεγχειρητική κήλη, μία από τις πιο απαιτητικές μορφές κήλης του κοιλιακού τοιχώματος.

Η έγκαιρη αναγνώριση και η σωστή αντιμετώπισή της είναι ιδιαίτερα σημαντικές, καθώς οι κήλες αυτές έχουν την τάση να μεγαλώνουν προοδευτικά και να γίνονται ολοένα πιο δύσκολες στην αποκατάσταση.

Τι είναι η μετεγχειρητική κήλη;

Ο όρος μετεγχειρητική κήλη περιλαμβάνει οποιοδήποτε έλλειμμα του κοιλιακού τοιχώματος που εμφανίζεται σε θέση προηγούμενης χειρουργικής τομής ή σε σημεία τοποθέτησης trocar και παροχετεύσεων, δημιουργώντας χάσμα στην απονεύρωση.

Με απλά λόγια, το σημείο του κοιλιακού τοιχώματος που είχε χειρουργηθεί δεν επουλώθηκε με την αναμενόμενη αντοχή και, με την πάροδο του χρόνου, δημιουργήθηκε ένα άνοιγμα μέσα από το οποίο προβάλλει λίπος ή ακόμα και τμήμα του εντέρου.

Οι περισσότερες μετεγχειρητικές κήλες εμφανίζονται στο πρόσθιο κοιλιακό τοίχωμα. Σπανιότερα, μπορεί να αναπτυχθούν στα πλάγια κοιλιακά τοιχώματα ή στις οσφυϊκές χώρες.

Πόσο συχνές είναι οι μετεγχειρητικές κήλες;

Οι μετεγχειρητικές κήλες αποτελούν μία από τις συχνότερες επιπλοκές των κοιλιακών επεμβάσεων.

Η συχνότητά τους υπολογίζεται περίπου:

• στο 2% μετά από ανοιχτές, άσηπτες και προγραμματισμένες επεμβάσεις,
• έως και 20% μετά από επιμολυσμένες επεμβάσεις.

Επιπλέον:

• περίπου το 50% των μετεγχειρητικών κηλών εμφανίζονται μέσα στους πρώτους έξι μήνες από το χειρουργείο,
• ενώ σχεδόν όλες καθίστανται εμφανείς μέσα στα πρώτα δύο χρόνια.

Γιατί δημιουργείται μια μετεγχειρητική κήλη;

Πολλοί ασθενείς αναρωτιούνται:

«Γιατρέ, γιατί δημιουργήθηκε κήλη αφού είχα ήδη χειρουργηθεί;»

Η απάντηση είναι ότι συνήθως δεν ευθύνεται ένας μόνο παράγοντας.

Κύριοι λόγοι δημιουργίας μετεγχειρητικής κήλης είναι:

• Η σύγκλειση του κοιλιακού τοιχώματος υπό τάση.
• Οι μετεγχειρητικές ορώδεις συλλογές.
• Οι λοιμώξεις του χειρουργικού τραύματος.
• Η φλεγμονή ή η νέκρωση της περιτονίας.
• Η απώλεια ιστών στην περιοχή.

Παράλληλα, υπάρχουν παράγοντες που αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισής της.

Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου;

Παράγοντες που προδιαθέτουν στην εμφάνιση μετεγχειρητικής κήλης είναι:

• Παχυσαρκία.
• Χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ).
• Χρόνιος βήχας.
• Αναπνευστική ανεπάρκεια.
• Μετεγχειρητική επιμόλυνση τραύματος.
• Χρόνια δυσκοιλιότητα.
• Υπερτροφία προστάτη.
• Εγκυμοσύνη.
• Ασκίτης.
• Αυξημένη ενδοκοιλιακή πίεση από οποιαδήποτε αιτία.

Επίσης, σημαντικό ρόλο παίζουν παράγοντες που επηρεάζουν αρνητικά την επούλωση:

• Κάπνισμα.
• Αρρύθμιστος σακχαρώδης διαβήτης.
• Χρήση κορτικοστεροειδών.
• Ακτινοθεραπεία.
• Ανοσοκαταστολή.
• Πολλαπλά προηγούμενα χειρουργεία.
• Κακή αιμάτωση των ιστών.

Σπανιότερα, γενετικοί παράγοντες όπως διαταραχές του κολλαγόνου ή σύνδρομα όπως το Marfan και το Ehlers-Danlos επηρεάζουν επίσης την ποιότητα επούλωσης.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Το συχνότερο σύμπτωμα είναι η εμφάνιση διόγκωσης πάνω ή κοντά στην παλιά χειρουργική τομή.

Οι ασθενείς συχνά αναφέρουν:

• Εξόγκωμα που μεγαλώνει όταν βήχουν.
• Αίσθημα βάρους.
• Τράβηγμα στην περιοχή.
• Πόνο μετά από δραστηριότητα.
• Δυσφορία κατά την άρση βάρους.
• Αίσθημα αδυναμίας του κοιλιακού τοιχώματος.

Το μέγεθος της κήλης μπορεί να κυμαίνεται από πολύ μικρό έως ιδιαίτερα μεγάλο.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, σχεδόν ολόκληρο το περιεχόμενο της κοιλιάς μπορεί να προβάλλει μέσα στον κηλικό σάκο.

Πότε πρέπει να ανησυχήσω;

Επικοινωνήστε άμεσα με τον χειρουργό σας εάν εμφανίσετε:

• Έντονο και συνεχή πόνο.
• Ερυθρότητα στην περιοχή.
• Πυρετό.
• Ναυτία ή εμέτους.
• Αδυναμία ανάταξης της κήλης.
• Φούσκωμα της κοιλιάς.
• Αδυναμία αποβολής αερίων ή κοπράνων.

Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να υποδηλώνουν περίσφιξη ή εντερική απόφραξη.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό και στην κλινική εξέταση.

Ο χειρουργός αξιολογεί:

• Την τοποθεσία της κήλης.
• Το μέγεθος του απονευρωτικού χάσματος.
• Τη δυνατότητα ανάταξης.
• Την κατάσταση των γειτονικών ιστών.
• Τις προηγούμενες τομές.
• Την ύπαρξη στομιών ή παλαιών τραυμάτων.

Ο ρόλος της αξονικής τομογραφίας

Η αξονική τομογραφία με από του στόματος χορήγηση σκιαγραφικού αποτελεί ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο.

Μπορεί να:

• Χαρτογραφήσει πλήρως την κήλη.
• Αναγνωρίσει μη ανατασσόμενα σπλάχνα.
• Διαχωρίσει παγιδευμένο επίπλουν από έντερο.
• Αναδείξει παγιδευμένη ουροδόχο κύστη.
• Εντοπίσει μικρότερα χάσματα που δεν αναγνωρίζονται κλινικά.

Η σωστή προεγχειρητική χαρτογράφηση αποτελεί βασικό βήμα για τον σχεδιασμό της αποκατάστασης.

Γιατί οι μεγάλες μετεγχειρητικές κήλες είναι πιο δύσκολες;

Οι μεγάλες μετεγχειρητικές κήλες αποτελούν σημαντική χειρουργική πρόκληση.

Όσο μεγαλώνει το χάσμα:

• Αυξάνεται η τεχνική δυσκολία της επέμβασης.
• Μεγαλώνει ο κίνδυνος υποτροπής.
• Δυσκολεύει η επαναφορά των σπλάχνων στην κοιλιά.

Σε πολύ μεγάλες κήλες μπορεί να εμφανιστούν:

• Καρδιαγγειακές επιπλοκές.
• Αναπνευστική δυσχέρεια.
• Κοιλιακό σύνδρομο διαμερίσματος.

Για τον λόγο αυτό, η έγκαιρη αντιμετώπιση είναι συχνά προτιμότερη από την αναμονή.

Ποια είναι η θεραπεία;

Η οριστική θεραπεία είναι χειρουργική.

Η αντιμετώπιση των μετεγχειρητικών κηλών καλύπτει ένα ευρύ φάσμα, από μικρές αποκαταστάσεις έως πολύπλοκες ανακατασκευές του κοιλιακού τοιχώματος.

Στόχοι της επέμβασης είναι:

• Η αποκατάσταση του ελλείμματος.
• Η ανακούφιση των συμπτωμάτων.
• Η πρόληψη περίσφιξης.
• Η ενίσχυση του κοιλιακού τοιχώματος.
• Η μείωση της πιθανότητας υποτροπής.

Χρειάζεται πάντα πλέγμα;

Στις περισσότερες περιπτώσεις, ναι.

Η άμεση σύγκλειση με ράμματα μπορεί να εφαρμοστεί σε πολύ μικρά χάσματα με υγιείς ιστούς.

Ωστόσο, πρέπει να αποφεύγεται όταν υπάρχουν:

• Επιμολυσμένα τραύματα.
• Προηγούμενη ακτινοβολία.
• Απώλεια ιστών.
• Κήλες μέσου ή μεγάλου μεγέθους.

Η χρήση ειδικών πλεγμάτων προσφέρει ισχυρότερη αποκατάσταση και χαμηλότερα ποσοστά υποτροπής.

Υπάρχει κίνδυνος υποτροπής;

Δυστυχώς ναι.

Τα ποσοστά υποτροπής των μετεγχειρητικών κηλών κυμαίνονται από 20% έως 46%, ανάλογα με:

• το μέγεθος της κήλης,
• τους παράγοντες κινδύνου,
• τη χειρουργική τεχνική,
• τη συμμόρφωση του ασθενούς στις οδηγίες.

Ακόμη και χάσματα περίπου 4 εκατοστών σχετίζονται με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο υποτροπής.

Τι μπορώ να κάνω για να μειώσω τον κίνδυνο υποτροπής;

Ο ασθενής παίζει σημαντικό ρόλο στην επιτυχία της θεραπείας.

Συστήνεται:

• Διακοπή καπνίσματος.
• Απώλεια βάρους.
• Καλή ρύθμιση του σακχάρου.
• Αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας.
• Ρύθμιση του χρόνιου βήχα.
• Αποφυγή άρσης βάρους σύμφωνα με τις οδηγίες.
• Συστηματική παρακολούθηση από τον χειρουργό.

Συχνές ερωτήσεις

Μπορεί να φύγει μόνη της;

Όχι. Η μετεγχειρητική κήλη δεν υποχωρεί χωρίς χειρουργική αποκατάσταση.

Είναι επικίνδυνη;

Μπορεί να γίνει, ιδιαίτερα όταν μεγαλώνει ή περισφιχθεί.

Πότε πρέπει να χειρουργηθώ;

Η απόφαση εξατομικεύεται ανάλογα με τα συμπτώματα, το μέγεθος της κήλης και τη γενική κατάσταση του ασθενούς.

Θα νοσηλευτώ πολλές ημέρες;

Οι μικρότερες κήλες συχνά αντιμετωπίζονται με σύντομη νοσηλεία. Οι μεγαλύτερες μπορεί να απαιτήσουν περισσότερες ημέρες παρακολούθησης.

Ένα τελευταίο μήνυμα

Η μετεγχειρητική κήλη δεν αποτελεί απλώς ένα αισθητικό πρόβλημα. Πρόκειται για μία πάθηση που έχει την τάση να εξελίσσεται και να γίνεται ολοένα πιο απαιτητική όσο καθυστερεί η αντιμετώπισή της.

Η έγκαιρη αξιολόγηση, ο σωστός προεγχειρητικός σχεδιασμός και η εξατομικευμένη χειρουργική προσέγγιση μπορούν να προσφέρουν ασφαλή αποκατάσταση και σημαντική βελτίωση της ποιότητας ζωής.

Εάν παρατηρήσετε διόγκωση σε περιοχή προηγούμενης χειρουργικής τομής, μην την αγνοήσετε. Μία έγκαιρη επίσκεψη στον χειρουργό μπορεί να αποτρέψει πολύ πιο δύσκολες καταστάσεις στο μέλλον.