Ενδοσκόπηση και χοληδοχολιθίαση: Πότε χρειάζεται ERCP;

Τι είναι η χοληδοχολιθίαση;

Η χοληδοχολιθίαση είναι η παρουσία λίθων μέσα στον κοινό χοληδόχο πόρο και αποτελεί μία συχνή πάθηση του χοληφόρου συστήματος.

Οι λίθοι του χοληδόχου πόρου διακρίνονται σε δύο κατηγορίες:

Πρωτοπαθείς λίθοι

Οι πρωτοπαθείς λίθοι σχηματίζονται απευθείας μέσα στον χοληδόχο πόρο. Αποτελούνται κυρίως από χολερυθρινικό ασβέστιο και η δημιουργία τους σχετίζεται με τη στάση της χολής και τη βακτηριακή φλεγμονή.

Δευτεροπαθείς λίθοι

Οι δευτεροπαθείς λίθοι προέρχονται συνήθως από τη χοληδόχο κύστη. Σχηματίζονται αρχικά μέσα στην κύστη και στη συνέχεια μετακινούνται προς τον χοληδόχο πόρο.

Υπολογίζεται ότι χοληδοχολιθίαση συνυπάρχει στο 10% έως 20% των ασθενών που υποβάλλονται σε χολοκυστεκτομή.

---

Πώς γίνεται η διάγνωση της χοληδοχολιθίασης;

Υπάρχουν διάφορες απεικονιστικές μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για τη διάγνωση.

Ενδοφλέβια χολαγγειογραφία

Παρουσιάζει ευαισθησία περίπου 85%.

Ωστόσο:

• δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί σε ασθενείς με χολερυθρίνη μεγαλύτερη από 3 mg/dL,
• έχει συσχετισθεί με αλλεργικές αντιδράσεις,
• εμφανίζει σχετικά αυξημένο ποσοστό ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων.

Για τους λόγους αυτούς χρησιμοποιείται πλέον πολύ λιγότερο.

---

Υπερηχογράφημα και αξονική τομογραφία

Το υπερηχογράφημα (US) και η αξονική τομογραφία (CT) παρουσιάζουν ευαισθησία που κυμαίνεται περίπου μεταξύ 30% και 70%.

Αν και αποτελούν χρήσιμες εξετάσεις πρώτης γραμμής, η δυνατότητά τους να αναδείξουν λίθους στον χοληδόχο πόρο είναι περιορισμένη.

---

ERCP και PTC

Η ενδοσκοπική παλίνδρομη χολαγγειοπαγκρεατογραφία (ERCP) και η διαδερμική διηπατική χολαγγειογραφία (PTC) εμφανίζουν διαγνωστική ακρίβεια περίπου 92% έως 98%.

Πρόκειται όμως για επεμβατικές τεχνικές που συνοδεύονται από πιθανές επιπλοκές, όπως αιμορραγία, και για τον λόγο αυτό δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για διαγνωστικούς σκοπούς.

Όσα θα θέλατε να μάθετε για την εξέταση ERCP παρουσίαζονται αναλυτικά σε ξεχωριστό ενημερωτικό άρθρο.

---

MRCP (Μαγνητική Χολαγγειοπαγκρεατογραφία)

Η MRCP αποτελεί σήμερα μία από τις ασφαλέστερες μεθόδους διάγνωσης της χοληδοχολιθίασης, με ευαισθησία που μπορεί να φθάσει έως και το 95%.

Πλεονεκτήματά της είναι:

• η μη επεμβατική φύση της,
• η υψηλή διαγνωστική ακρίβεια,
• η απουσία κινδύνου παγκρεατίτιδας.

Στα μειονεκτήματά της περιλαμβάνονται:

• το υψηλό κόστος,
• ο περιορισμός στην ασφαλιστική κάλυψη σε ορισμένες περιπτώσεις.

---

Πώς άλλαξε η ERCP την αντιμετώπιση της χοληδοχολιθίασης;

Στο παρελθόν, η χειρουργική διερεύνηση του χοληδόχου πόρου αποτελούσε τη βασική θεραπευτική επιλογή.

Από το 1974, με την εισαγωγή της ενδοσκοπικής σφιγκτηροτομής, η αντιμετώπιση της χοληδοχολιθίασης άλλαξε σημαντικά.

Με τη διατομή του σφιγκτήρα του Oddi διευκολύνεται η πρόσβαση στον χοληδόχο και παγκρεατικό πόρο, επιτρέποντας τη χρήση εξειδικευμένων ενδοσκοπικών εργαλείων.

Έτσι, σήμερα αποτελούν ρουτίνα στα χέρια έμπειρων ενδοσκόπων επεμβάσεις όπως:

• η αφαίρεση λίθων από τον χοληδόχο πόρο,
• η τοποθέτηση stent σε κακοήθεις στενώσεις,
• η χοληδοχοσκόπηση,
• η παγκρεατοσκόπηση.

---

Πόσο αποτελεσματική είναι η ERCP;

Παρά τις τεχνικές δυσκολίες και τις πιθανές επιπλοκές, η ERCP παρουσιάζει εξαιρετικά ποσοστά επιτυχίας.

Στην αφαίρεση λίθων του χοληδόχου πόρου, το ποσοστό επιτυχίας φθάνει περίπου το 95%.

---

Τι γίνεται όταν οι λίθοι είναι πολύ μεγάλοι;

Σε περιπτώσεις όπου οι λίθοι δεν μπορούν να αφαιρεθούν με συμβατική ERCP, μπορούν να χρησιμοποιηθούν εξειδικευμένες τεχνικές, όπως:

• μηχανική λιθοτριψία,
• ηλεκτροϋδραυλική λιθοτριψία,
• εξωσωματική λιθοτριψία,
• λιθοτριψία με Laser,
• τοποθέτηση stents.

Ορισμένες από τις τεχνικές αυτές συνεπάγονται αυξημένο κόστος και απαιτούν εξειδικευμένη εμπειρία.

---

Ποιες είναι οι επιπλοκές της ERCP;

Οι σημαντικότερες άμεσες επιπλοκές περιλαμβάνουν:

• παγκρεατίτιδα,
• αιμορραγία.

Η συνολική θνητότητα της μεθόδου είναι μικρότερη από 1%.

Στις απώτερες επιπλοκές περιλαμβάνονται:

• η υποτροπή της λιθίασης,
• η πιθανότητα ανάπτυξης χολαγγειοκαρκινώματος.

Η υποτροπή παρατηρείται περίπου στο 10% των ασθενών, αντιμετωπίζεται όμως συνήθως επιτυχώς με νέα ενδοσκόπηση.

---

Πότε αποτελεί απόλυτη ένδειξη η ενδοσκοπική αντιμετώπιση;

Η ERCP αποτελεί θεραπεία εκλογής όταν:

• έχει προηγηθεί χολοκυστεκτομή,
• υπάρχει υπολειπόμενη λιθίαση μετά από χειρουργική διερεύνηση του χοληδόχου πόρου,
• ο ασθενής είναι μεγάλης ηλικίας,
• συνυπάρχουν σοβαρά προβλήματα υγείας που αυξάνουν τον κίνδυνο χειρουργικής επέμβασης.

---

Τι πρέπει να θυμάστε

Η ERCP έχει αλλάξει ριζικά την αντιμετώπιση της χοληδοχολιθίασης, προσφέροντας υψηλά ποσοστά επιτυχίας και αποφεύγοντας σε πολλές περιπτώσεις το χειρουργείο. Η σωστή επιλογή των ασθενών και η εφαρμογή της από έμπειρες ομάδες αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για ασφαλή και αποτελεσματική θεραπεία.