Μπορεί να «σπάσει» η κήλη;

«Γιατρέ, μπορεί να σπάσει η κήλη;»

Πρόκειται ίσως για τη συχνότερη ερώτηση που ακούω από ασθενείς με βουβωνοκήλη, ομφαλοκήλη ή άλλη μορφή κήλης του κοιλιακού τοιχώματος. Συνήθως ο ασθενής αναζητά απάντηση επειδή αισθάνθηκε έναν ξαφνικό πόνο, παρατήρησε ότι η διόγκωση μεγάλωσε ή διαπίστωσε ότι η κήλη δεν επανέρχεται πλέον στη θέση της.

Πολλοί άνθρωποι χρησιμοποιούν τη φράση «έσπασε η κήλη» για να περιγράψουν μια απότομη επιδείνωση των συμπτωμάτων. Στην πραγματικότητα όμως η κήλη δεν σπάει με την κυριολεκτική έννοια. Αυτό που συμβαίνει συνήθως είναι ο εγκλωβισμός ή η περίσφιξη της κήλης, μια κατάσταση που μπορεί να εξελιχθεί σε επείγον χειρουργικό περιστατικό.

Η κατανόηση των συμπτωμάτων και η έγκαιρη αναγνώριση της περίσφιξης μπορούν να αποτρέψουν σοβαρές επιπλοκές και να προστατεύσουν την υγεία του ασθενούς.

Τι σημαίνει όταν ένας ασθενής λέει ότι «έσπασε» η κήλη;

Στην καθημερινή κλινική πράξη οι περισσότεροι ασθενείς δεν χρησιμοποιούν τον όρο «περίσφιξη». Περιγράφουν συνήθως ότι η κήλη «έσπασε», «φούσκωσε», «σκλήρυνε» ή «βγήκε έξω και δεν ξαναμπήκε».

Στις περισσότερες περιπτώσεις αυτό που έχει συμβεί είναι ότι το περιεχόμενο της κήλης έχει παγιδευτεί μέσα στο κηλικό στόμιο και αδυνατεί να επανέλθει στην κοιλιά. Αρχικά η κατάσταση μπορεί να αφορά έναν απλό εγκλωβισμό. Εάν όμως διαταραχθεί η αιμάτωση του παγιδευμένου ιστού, τότε αναπτύσσεται η περίσφιξη.

Η ξαφνική αλλαγή στη συμπεριφορά μιας γνωστής κήλης δεν πρέπει ποτέ να υποτιμάται, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από έντονο πόνο ή συμπτώματα από το πεπτικό σύστημα.

Τι είναι η περισφιγμένη κήλη;

Η περισφιγμένη κήλη αποτελεί τη σοβαρότερη επιπλοκή μιας κήλης του κοιλιακού τοιχώματος. Εμφανίζεται όταν ένα τμήμα εντέρου, επίπλουν ή άλλος ιστός παγιδεύεται μέσα στην κήλη και η παροχή αίματος προς το όργανο μειώνεται ή διακόπτεται.

Η έλλειψη επαρκούς αιμάτωσης προκαλεί αρχικά οίδημα και φλεγμονή. Στη συνέχεια εμφανίζεται ισχαιμία των ιστών και, εάν η κατάσταση παραμείνει χωρίς θεραπεία, μπορεί να προκληθεί νέκρωση του εντέρου.

Η περίσφιξη αποτελεί επείγουσα χειρουργική κατάσταση. Η έγκαιρη διάγνωση και η άμεση αντιμετώπιση παίζουν καθοριστικό ρόλο στην έκβαση του ασθενούς.

Πώς δημιουργείται η περίσφιξη;

Οι περισσότερες κήλες αρχικά είναι ανατάξιμες. Ο ασθενής παρατηρεί τη διόγκωση όταν στέκεται όρθιος, βήχει ή σηκώνει βάρος, ενώ η κήλη συνήθως υποχωρεί όταν ξαπλώνει.

Με την πάροδο του χρόνου το περιεχόμενο της κήλης μπορεί να εγκλωβιστεί. Το οίδημα που αναπτύσσεται μέσα στο κηλικό στόμιο αυξάνει την πίεση στους ιστούς και προκαλεί συμπίεση των αγγείων.

Αρχικά επηρεάζεται η φλεβική κυκλοφορία. Στη συνέχεια μειώνεται και η αρτηριακή παροχή αίματος. Η διαταραχή της αιμάτωσης οδηγεί σε ισχαιμία και τελικά σε νέκρωση του παγιδευμένου οργάνου.

Η εξέλιξη αυτή μπορεί να συμβεί μέσα σε λίγες ώρες και γι’ αυτό απαιτεί άμεση χειρουργική εκτίμηση.

Ποιες κήλες μπορούν να περισφιχθούν;

Οποιαδήποτε κήλη του κοιλιακού τοιχώματος μπορεί να εμφανίσει περίσφιξη.

Η βουβωνοκήλη αποτελεί τη συχνότερη μορφή κήλης στους ενήλικες και μπορεί να προκαλέσει εγκλωβισμό ή περίσφιξη. Η μηροκήλη εμφανίζει ιδιαίτερα αυξημένο κίνδυνο λόγω του στενού ανατομικού της στομίου.

Η ομφαλοκήλη και οι μετεγχειρητικές κήλες επίσης μπορούν να οδηγήσουν σε περίσφιξη, ιδιαίτερα όταν παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς αντιμετώπιση.

Ακόμη και μικρές κήλες που δεν προκαλούν σημαντικές ενοχλήσεις μπορούν να εξελιχθούν αιφνίδια σε επείγουσα κατάσταση.

Μπορεί να συμβεί και σε μικρή κήλη;

Ναι. Πολλοί ασθενείς πιστεύουν ότι μόνο οι μεγάλες κήλες είναι επικίνδυνες. Η πραγματικότητα όμως είναι διαφορετική.

Ορισμένες μικρές κήλες διαθέτουν στενό κηλικό στόμιο. Το γεγονός αυτό αυξάνει την πιθανότητα να παγιδευτεί το περιεχόμενό τους και να διακοπεί η αιμάτωσή του.

Δεν είναι σπάνιο ένας ασθενής να αναφέρει ότι είχε μια μικρή κήλη για αρκετά χρόνια χωρίς συμπτώματα και ξαφνικά να εμφανίσει έντονο πόνο ή αδυναμία ανάταξης.

Για τον λόγο αυτό η αξιολόγηση της κήλης από εξειδικευμένο χειρουργό παραμένει σημαντική ακόμη και όταν τα συμπτώματα είναι περιορισμένα.

Ποιοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο;

Η αυξημένη ενδοκοιλιακή πίεση παίζει σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση και την επιδείνωση των κηλών.

Η χρόνια δυσκοιλιότητα, ο επίμονος βήχας, η παχυσαρκία, η άρση βαρών και η έντονη σωματική καταπόνηση αυξάνουν σημαντικά την πίεση μέσα στην κοιλιά.

Η εγκυμοσύνη, οι προηγούμενες επεμβάσεις και η προχωρημένη ηλικία αποτελούν επίσης παράγοντες που επηρεάζουν το κοιλιακό τοίχωμα και αυξάνουν τον κίνδυνο επιπλοκών.

Οι παραμελημένες κήλες παρουσιάζουν μεγαλύτερη πιθανότητα εγκλωβισμού και περίσφιξης.

Ποια συμπτώματα πρέπει να σας ανησυχήσουν;

Το κυριότερο σύμπτωμα είναι ο έντονος και συνεχής πόνος στην περιοχή της κήλης. Ο πόνος δεν υποχωρεί με την κατάκλιση και συχνά επιδεινώνεται.

Η κήλη γίνεται σκληρή, επώδυνη και αδυνατεί να επανέλθει στη θέση της. Ο ασθενής μπορεί να παρατηρήσει ερυθρότητα ή αλλαγή του χρώματος του δέρματος.

Όταν συμμετέχει το έντερο εμφανίζονται ναυτία, έμετοι, κοιλιακή διάταση και αδυναμία αποβολής αερίων ή κοπράνων.

Σε πιο προχωρημένες καταστάσεις μπορεί να εμφανιστούν πυρετός, ταχυκαρδία και έντονη καταβολή.

Η παρουσία αυτών των συμπτωμάτων απαιτεί άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Γιατί είναι επικίνδυνη η περίσφιξη;

Η διακοπή της αιμάτωσης αποτελεί το σοβαρότερο πρόβλημα της περισφιγμένης κήλης.

Το έντερο που δεν αιματώνεται σωστά μπορεί να νεκρωθεί. Εάν συμβεί διάτρηση του εντέρου, το περιεχόμενο διαρρέει μέσα στην κοιλιά και προκαλεί περιτονίτιδα.

Η λοίμωξη μπορεί να εξαπλωθεί σε ολόκληρο τον οργανισμό και να οδηγήσει σε σήψη.

Σε ηλικιωμένους ασθενείς ή σε άτομα με συνοδά νοσήματα η κατάσταση μπορεί να εξελιχθεί ταχύτατα και να απειλήσει τη ζωή.

Γι’ αυτό η περίσφιξη δεν αποτελεί απλώς έναν πιο έντονο πόνο από την κήλη αλλά μια πραγματική χειρουργική επείγουσα κατάσταση.

Πότε πρέπει να πάω άμεσα στο νοσοκομείο;

Η άμεση αξιολόγηση είναι απαραίτητη όταν:

• η κήλη δεν ανατάσσεται,
• ο πόνος είναι έντονος,
• εμφανίζονται έμετοι,
• υπάρχει κοιλιακή διάταση,
• σταματά η αποβολή αερίων ή κοπράνων,
• παρουσιάζεται πυρετός.

Κάθε ώρα καθυστέρησης μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο επιπλοκών και να επηρεάσει την έκβαση της θεραπείας.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση βασίζεται αρχικά στην κλινική εξέταση.

Το ιστορικό του ασθενούς, ο έντονος πόνος και η αδυναμία ανάταξης της κήλης θέτουν ισχυρή υποψία περίσφιξης.

Ο υπερηχογραφικός έλεγχος μπορεί να δώσει σημαντικές πληροφορίες για το περιεχόμενο της κήλης και την αιμάτωσή του.

Η αξονική τομογραφία βοηθά στην εκτίμηση της βαρύτητας της κατάστασης και της πιθανής ισχαιμίας του εντέρου.

Οι αιματολογικές εξετάσεις συχνά δείχνουν σημεία φλεγμονής ή λοίμωξης.

Πώς αντιμετωπίζεται η περισφιγμένη κήλη;

Η θεραπεία είναι αποκλειστικά χειρουργική.

Ο χειρουργός απελευθερώνει το παγιδευμένο περιεχόμενο και ελέγχει την αιμάτωση του οργάνου. Εάν το έντερο παραμένει βιώσιμο, πραγματοποιεί την αποκατάσταση της κήλης.

Σε περιπτώσεις νέκρωσης μπορεί να απαιτηθεί αφαίρεση του προσβεβλημένου τμήματος του εντέρου.

Η ανοικτή επέμβαση παραμένει ιδιαίτερα χρήσιμη σε επείγουσες καταστάσεις, ενώ η λαπαροσκοπική προσέγγιση μπορεί να εφαρμοστεί σε επιλεγμένα περιστατικά.

Η επιλογή της τεχνικής εξαρτάται από την κλινική εικόνα, τη γενική κατάσταση του ασθενούς και τα ευρήματα κατά την επέμβαση.

Πώς είναι η ανάρρωση;

Η πορεία μετά το χειρουργείο εξαρτάται από τη βαρύτητα της περίσφιξης και από το αν χρειάστηκε επέμβαση στο έντερο.

Ο ασθενής κινητοποιείται όσο το δυνατόν νωρίτερα και επανέρχεται σταδιακά στη φυσιολογική διατροφή.

Η διάρκεια νοσηλείας ποικίλλει ανάλογα με το περιστατικό. Σε απλές περιπτώσεις η ανάρρωση είναι ταχύτερη, ενώ σε σύνθετες καταστάσεις μπορεί να απαιτηθεί μεγαλύτερη παρακολούθηση.

Η αποφυγή έντονης καταπόνησης και άρσης βαρών συμβάλλει στην ομαλή επούλωση.

Μπορεί να προληφθεί η περίσφιξη;

Η καλύτερη πρόληψη είναι η έγκαιρη αντιμετώπιση της κήλης.

Η προγραμματισμένη αποκατάσταση πραγματοποιείται σε ασφαλέστερες συνθήκες σε σύγκριση με μια επείγουσα επέμβαση μετά από περίσφιξη.

Η διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους, η αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας, η διακοπή του καπνίσματος και η αποφυγή έντονης καταπόνησης συμβάλλουν επίσης στη μείωση του κινδύνου.

Συμπέρασμα

Όταν ένας ασθενής λέει ότι «έσπασε η κήλη», συνήθως περιγράφει μια ξαφνική επιδείνωση που σχετίζεται με εγκλωβισμό ή περίσφιξη.

Η περισφιγμένη κήλη αποτελεί επείγουσα χειρουργική κατάσταση. Ο έντονος πόνος, η αδυναμία ανάταξης και τα συμπτώματα από το έντερο δεν πρέπει να αγνοούνται.

Η έγκαιρη αξιολόγηση από εξειδικευμένο χειρουργό και η άμεση αντιμετώπιση μπορούν να προλάβουν σοβαρές επιπλοκές και να εξασφαλίσουν την ασφαλή αποκατάσταση του ασθενούς.

Ανησυχείτε ότι η κήλη σας μπορεί να έχει επιπλακεί;

Εάν παρατηρήσετε ότι η κήλη σας έχει αλλάξει συμπεριφορά, προκαλεί έντονο πόνο ή δεν επανέρχεται πλέον στη θέση της, μην αγνοήσετε τα συμπτώματα.

Ο Dr. Όθων Μιχαήλ αξιολογεί καθημερινά ασθενείς με κήλες του κοιλιακού τοιχώματος και τις πιθανές επιπλοκές τους. Μέσα από την κλινική εξέταση και τον κατάλληλο διαγνωστικό έλεγχο μπορεί να καθοριστεί εάν απαιτείται απλή παρακολούθηση ή άμεση χειρουργική αντιμετώπιση.

Η έγκαιρη εκτίμηση μπορεί να αποτρέψει την εμφάνιση σοβαρών επιπλοκών και να εξασφαλίσει την κατάλληλη θεραπεία τη σωστή χρονική στιγμή.

Για το συγκεκριμένο άρθρο θα επέλεγα το δεύτερο, γιατί «δένει» καλύτερα με το ερώτημα «Μπορεί να σπάσει η κήλη;» και λειτουργεί πιο φυσικά ως κατακλείδα.