Ενημερωτικός οδηγός για Κατακλίσεις

Οι κατακλίσεις είναι χρόνιες βλάβες του δέρματος και των βαθύτερων ιστών που δημιουργούνται όταν μία περιοχή του σώματος παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα υπό πίεση. Η παρατεταμένη πίεση μειώνει την αιμάτωση των ιστών, με αποτέλεσμα να προκαλείται νέκρωση και δημιουργία τραύματος.

Οι κατακλίσεις εμφανίζονται κυρίως σε άτομα που παραμένουν καθηλωμένα στο κρεβάτι ή σε αναπηρικό αμαξίδιο και απαιτούν έγκαιρη πρόληψη και σωστή αντιμετώπιση.

Στον σύντομο αυτό ενημερωτικό οδηγό θα βρείτε τις βασικές πληροφορίες για τις κατακλίσεις. Στο τέλος της σελίδας μπορείτε να κατεβάσετε δωρεάν τον Οδηγό Ασθενούς σε μορφή PDF.

Τι είναι οι κατακλίσεις;

Οι κατακλίσεις αποτελούν τραύματα που δημιουργούνται όταν η συνεχής πίεση διακόπτει την αιμάτωση μιας περιοχής του σώματος. Εάν η πίεση παραμείνει για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι ιστοί δεν λαμβάνουν αρκετό οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά, με αποτέλεσμα να νεκρώνονται.

Το πρόβλημα εμφανίζεται συχνότερα σε ασθενείς με περιορισμένη κινητικότητα, μετά από σοβαρά νοσήματα, παρατεταμένη νοσηλεία ή νευρολογικές παθήσεις.

Πώς προκαλούνται;

Η παρατεταμένη πίεση αποτελεί τον σημαντικότερο μηχανισμό δημιουργίας κατάκλισης. Ωστόσο, αρκετοί παράγοντες αυξάνουν ακόμη περισσότερο τον κίνδυνο εμφάνισής της.

Οι συχνότεροι παράγοντες κινδύνου είναι:

• παρατεταμένη ακινησία στο κρεβάτι ή στο αμαξίδιο,
• παράλυση ή σοβαρές νευρολογικές παθήσεις,
• σακχαρώδης διαβήτης και αγγειοπάθειες,
• υποσιτισμός και αφυδάτωση,
• ακράτεια ούρων ή κοπράνων,
• προχωρημένη ηλικία,
• κακή υγιεινή του δέρματος.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Στα αρχικά στάδια εμφανίζεται επίμονη ερυθρότητα του δέρματος που δεν υποχωρεί όταν αφαιρεθεί η πίεση. Εάν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, η βλάβη εξελίσσεται σταδιακά.

Οι κατακλίσεις ταξινομούνται σε τέσσερα στάδια:

• Στάδιο 1: επίμονη ερυθρότητα χωρίς λύση της συνέχειας του δέρματος.
• Στάδιο 2: επιφανειακό έλκος ή φυσαλίδα.
• Στάδιο 3: βαθύτερο έλκος που επεκτείνεται μέχρι το υποδόριο λίπος.
• Στάδιο 4: εκτεταμένη βλάβη που προσβάλλει μύες, τένοντες ή ακόμη και οστά.

Η έγκαιρη αντιμετώπιση των πρώτων σταδίων μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης σοβαρών επιπλοκών.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Ο ιατρός θέτει συνήθως τη διάγνωση με την κλινική εξέταση και την επισκόπηση της βλάβης. Παράλληλα, αξιολογεί το μέγεθος, το βάθος και την έκταση της κατάκλισης, ενώ ελέγχει εάν υπάρχουν σημεία λοίμωξης ή νέκρωσης.

Σε προχωρημένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστούν επιπλέον εξετάσεις, όπως:

• αιματολογικός έλεγχος,
• καλλιέργεια του τραύματος όταν υπάρχουν ενδείξεις λοίμωξης,
• απεικονιστικός έλεγχος όταν υπάρχει υποψία προσβολής των οστών (οστεομυελίτιδα).

Η σωστή σταδιοποίηση της κατάκλισης αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επιλογή της κατάλληλης θεραπείας.

Ποια είναι η θεραπεία;

Η αντιμετώπιση των κατακλίσεων απαιτεί συνεργασία Γενικού Χειρουργού, εξειδικευμένου νοσηλευτή και, όταν χρειάζεται, διατροφολόγου, φυσικοθεραπευτή και άλλων επαγγελματιών υγείας.

Η θεραπεία περιλαμβάνει:

• συχνή αλλαγή θέσης και αποφόρτιση της πίεσης,
• καθημερινό καθαρισμό και σωστή περιποίηση του τραύματος,
• χειρουργικό καθαρισμό (debridement) των νεκρωμένων ιστών όταν χρειάζεται,
• χρήση σύγχρονων επιθεμάτων που διατηρούν ιδανικό περιβάλλον επούλωσης,
• επιθέματα αργύρου όταν υπάρχει αυξημένο μικροβιακό φορτίο ή λοίμωξη,
• θεραπεία αρνητικής πίεσης (VAC) σε επιλεγμένες περιπτώσεις,
• βελτίωση της θρέψης και επαρκή πρόσληψη πρωτεϊνών,
• χειρουργική αποκατάσταση με κρημνούς όταν υπάρχουν εκτεταμένες κατακλίσεις.

Η θεραπεία εξατομικεύεται για κάθε ασθενή και εξαρτάται από το στάδιο της κατάκλισης, τη γενική κατάσταση της υγείας και την παρουσία συνοδών νοσημάτων.

Σύνοψη σε μία εικόνα

Το παρακάτω ενημερωτικό διάγραμμα συνοψίζει τα σημαντικότερα σημεία για τις κατακλίσεις, την πρόληψη και τις σύγχρονες θεραπευτικές επιλογές.

Κατεβάστε τον Οδηγό Ασθενούς