Ενημερωτικός οδηγός για Παγκρεατίτιδα

Η παγκρεατίτιδα είναι μία φλεγμονή του παγκρέατος που μπορεί να εμφανιστεί αιφνίδια ή να εξελιχθεί σταδιακά με την πάροδο του χρόνου. Το πάγκρεας είναι ένα σημαντικό όργανο της κοιλιάς, υπεύθυνο για την παραγωγή πεπτικών ενζύμων και ορμονών, όπως η ινσουλίνη, που ρυθμίζει τα επίπεδα του σακχάρου στο αίμα.

Στην παγκρεατίτιδα, τα πεπτικά ένζυμα ενεργοποιούνται πρόωρα μέσα στο ίδιο το πάγκρεας και αρχίζουν να προκαλούν φλεγμονή και βλάβη στους ιστούς του.

Η πάθηση μπορεί να είναι οξεία, με αιφνίδια εμφάνιση έντονων συμπτωμάτων, ή χρόνια, όταν η φλεγμονή επιμένει και προκαλεί μόνιμες αλλοιώσεις στο πάγκρεας.

Για τον λόγο αυτό, κάθε έντονος και επίμονος πόνος στο άνω μέρος της κοιλιάς χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Τι είναι η παγκρεατίτιδα;

Το πάγκρεας βρίσκεται πίσω από το στομάχι και συμμετέχει τόσο στην πέψη όσο και στη ρύθμιση του σακχάρου του αίματος.

Κατά την παγκρεατίτιδα, τα πεπτικά ένζυμα ενεργοποιούνται πριν φτάσουν στο έντερο και προκαλούν αυτοπέψη του ίδιου του παγκρέατος. Το αποτέλεσμα είναι η ανάπτυξη έντονης φλεγμονής, η οποία μπορεί να κυμαίνεται από ήπια έως ιδιαίτερα σοβαρή.

Η παγκρεατίτιδα διακρίνεται σε:

• οξεία παγκρεατίτιδα,
• χρόνια παγκρεατίτιδα.

Η οξεία μορφή αποτελεί επείγουσα κατάσταση και σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές ή ακόμη και να απειλήσει τη ζωή του ασθενούς.

Πώς προκαλείται;

Η παγκρεατίτιδα μπορεί να εμφανιστεί για διάφορους λόγους. Οι δύο συχνότερες αιτίες ευθύνονται για τη μεγάλη πλειονότητα των περιστατικών.

Οι σημαντικότερες αιτίες είναι:

• οι πέτρες στη χολή (χολολιθίαση),
• η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ,
• η χοληδοχολιθίαση, όταν λίθοι μετακινηθούν στον χοληδόχο πόρο,
• ορισμένα φάρμακα,
• η πολύ αυξημένη τιμή τριγλυκεριδίων στο αίμα,
• υψηλά επίπεδα ασβεστίου,
• τραυματισμός του παγκρέατος,
• ορισμένες ενδοσκοπικές πράξεις, όπως η ERCP,
• σπανιότερα λοιμώξεις ή αυτοάνοσα νοσήματα.

Σε ένα μικρό ποσοστό ασθενών δεν είναι δυνατόν να εντοπιστεί η αιτία και τότε η παγκρεατίτιδα χαρακτηρίζεται ως ιδιοπαθής.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Το χαρακτηριστικότερο σύμπτωμα είναι ο έντονος πόνος στο άνω μέρος της κοιλιάς. Ο πόνος εμφανίζεται συνήθως ξαφνικά, μπορεί να διαρκέσει αρκετές ώρες ή ημέρες και πολλές φορές αντανακλά προς την πλάτη.

Συχνά ο πόνος επιδεινώνεται μετά το φαγητό, ιδιαίτερα όταν το γεύμα είναι πλούσιο σε λιπαρά.

Άλλα συμπτώματα μπορεί να είναι:

• ναυτία,
• έμετοι,
• πυρετός,
• φούσκωμα της κοιλιάς,
• ταχυκαρδία,
• έντονη κακουχία.

Σε σοβαρές μορφές μπορεί να εμφανιστούν αφυδάτωση, πτώση της αρτηριακής πίεσης, δυσκολία στην αναπνοή ή πολυοργανική ανεπάρκεια, καταστάσεις που απαιτούν άμεση νοσηλεία.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό, στην κλινική εξέταση, στις εργαστηριακές εξετάσεις και στις απεικονιστικές μεθόδους.

Οι εξετάσεις που χρησιμοποιούνται συχνότερα είναι:

• γενική αίματος και βιοχημικός έλεγχος,
• αμυλάση και λιπάση αίματος,
• έλεγχος ηπατικών ενζύμων,
• υπερηχογράφημα άνω κοιλίας,
• αξονική τομογραφία όταν χρειάζεται,
• μαγνητική χολαγγειοπαγκρεατογραφία (MRCP) σε επιλεγμένες περιπτώσεις.

Ποια είναι η θεραπεία;

Η θεραπεία της παγκρεατίτιδας εξαρτάται από τη βαρύτητα της νόσου και κυρίως από την αιτία που την προκάλεσε.

Στα περισσότερα επεισόδια οξείας παγκρεατίτιδας απαιτείται νοσηλεία, ώστε να χορηγηθούν ενδοφλέβια υγρά, αναλγητική αγωγή και να παρακολουθείται στενά η πορεία του ασθενούς.

Όταν η παγκρεατίτιδα οφείλεται σε πέτρες στη χολή, η αντιμετώπιση της αιτίας είναι απαραίτητη για να προληφθούν νέα επεισόδια.

Η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει:

• ενυδάτωση με ενδοφλέβια υγρά,
• χορήγηση αναλγητικών και υποστηρικτικής αγωγής,
• διακοπή της σίτισης για όσο διάστημα κρίνεται απαραίτητο,
• ERCP όταν υπάρχει χοληδοχολιθίαση ή απόφραξη των χοληφόρων,
• λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή όταν η αιτία είναι η χολολιθίαση.

Στους περισσότερους ασθενείς με λιθιασική παγκρεατίτιδα, η αφαίρεση της χοληδόχου κύστης πραγματοποιείται μετά την υποχώρηση της οξείας φλεγμονής, ώστε να μειωθεί σημαντικά ο κίνδυνος υποτροπής.

Πώς είναι η ανάρρωση;

Η ανάρρωση εξαρτάται από τη βαρύτητα της παγκρεατίτιδας και από την αιτία που την προκάλεσε.

Στις ήπιες μορφές, οι περισσότεροι ασθενείς αναρρώνουν πλήρως μέσα σε λίγες ημέρες μετά τη νοσηλεία. Αντίθετα, οι σοβαρές μορφές μπορεί να απαιτήσουν μεγαλύτερη διάρκεια νοσηλείας και στενή παρακολούθηση.

Μετά την έξοδο από το νοσοκομείο συνιστώνται:

• αποφυγή κατανάλωσης αλκοόλ,
• διατροφή σύμφωνα με τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού,
• αντιμετώπιση της αιτίας που προκάλεσε το επεισόδιο,
• τακτική ιατρική παρακολούθηση όταν υπάρχει χρόνια παγκρεατίτιδα.

Σύνοψη σε μία εικόνα

Η παρακάτω εικόνα συνοψίζει τις σημαντικότερες πληροφορίες για την παγκρεατίτιδα, τα αίτια, τα συμπτώματα, τη διάγνωση, τη θεραπεία και την ανάρρωση.

Κατεβάστε τον Οδηγό Ασθενούς

Διαβάστε επίσης

Αν θέλετε να ενημερωθείτε περισσότερο για την παγκρεατίτιδα, τις παθήσεις των χοληφόρων και τις σύγχρονες διαγνωστικές και θεραπευτικές μεθόδους, δείτε και τα παρακάτω άρθρα.

Έχετε έντονο πόνο στο πάνω μέρος της κοιλιάς;