Νυχτερινός Πόνος και Φαγούρα στον Πρωκτό: Αίτια, Διάγνωση και Θεραπεία

Σας ξυπνά ο πόνος στον πρωκτό μέσα στη νύχτα; Έχετε έντονη φαγούρα που γίνεται χειρότερη όταν πέφτετε για ύπνο; Αν και τα συμπτώματα αυτά προκαλούν έντονη ανησυχία, δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι πρόκειται για μια σοβαρή πάθηση.

Ο νυχτερινός πόνος και η φαγούρα στον πρωκτό αποτελούν συχνούς λόγους επίσκεψης στον Γενικό Χειρουργό. Μπορεί να οφείλονται σε μια απλή δερματική ενόχληση ή σε έναν παροδικό μυϊκό σπασμό, αλλά μπορεί επίσης να αποτελούν ένδειξη αιμορροΐδων, ραγάδας πρωκτού, περιεδρικού αποστήματος, πρωκτίτιδας ή άλλων παθήσεων που χρειάζονται θεραπεία.

Το σημαντικότερο είναι να αναγνωριστεί η πραγματική αιτία. Ο ίδιος ο πόνος δεν αποτελεί διάγνωση. Η διάρκειά του, η έντασή του, η σχέση του με την αφόδευση, η παρουσία αίματος, πρηξίματος ή έκκρισης υγρού είναι στοιχεία που βοηθούν σημαντικά στη διαφοροδιάγνωση.

Σε αυτόν τον αναλυτικό οδηγό θα μάθετε γιατί εμφανίζεται ο πόνος ή η φαγούρα κυρίως τις βραδινές ώρες, ποιες είναι οι συχνότερες παθήσεις που προκαλούν αυτά τα συμπτώματα, πότε απαιτείται άμεση εξέταση και ποιες θεραπευτικές επιλογές υπάρχουν σήμερα.

Γιατί ο πόνος ή η φαγούρα στον πρωκτό γίνονται εντονότερα τη νύχτα;

Πολλοί ασθενείς αναφέρουν ότι κατά τη διάρκεια της ημέρας οι ενοχλήσεις είναι ήπιες, ενώ το βράδυ γίνονται ιδιαίτερα έντονες ή ακόμη και τους ξυπνούν από τον ύπνο. Αυτό συμβαίνει για διαφορετικούς λόγους, ανάλογα με την υποκείμενη πάθηση.

Κατά τη διάρκεια της ημέρας ο εγκέφαλος δέχεται συνεχώς ερεθίσματα από την εργασία, την κίνηση και τις καθημερινές δραστηριότητες. Όταν όμως το σώμα χαλαρώνει και μειώνονται τα εξωτερικά ερεθίσματα, ακόμη και ένας ήπιος πόνος ή ένας μικρός ερεθισμός γίνεται περισσότερο αντιληπτός.

Παράλληλα, ορισμένες παθήσεις εμφανίζουν πραγματική επιδείνωση κατά τη διάρκεια της νύχτας. Οι σπασμοί του πρωκτικού σφιγκτήρα συμβαίνουν συχνά κατά τον ύπνο, ενώ οι οξύουροι (Enterobius vermicularis) μετακινούνται στην περιπρωκτική περιοχή τις νυχτερινές ώρες, προκαλώντας έντονο κνησμό.

Ποιες παθήσεις προκαλούν νυχτερινό πόνο ή φαγούρα στον πρωκτό;

Οι αιτίες διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους. Άλλες σχετίζονται με λειτουργικές διαταραχές των μυών της περιοχής, άλλες με φλεγμονή, ενώ ορισμένες προκαλούνται από λοιμώξεις ή δερματολογικές παθήσεις. Η κλινική εξέταση είναι απαραίτητη ώστε να αποκλειστούν σοβαρότερες καταστάσεις και να επιλεγεί η κατάλληλη θεραπεία.

• Λειτουργικός σπασμός του πρωκτικού σφιγκτήρα (Proctalgia Fugax).
• Σύνδρομο ανελκτήρα του πρωκτού.
• Ραγάδα πρωκτού.
• Αιμορροϊδοπάθεια.
• Περιεδρικό απόστημα.
• Περιεδρικό συρίγγιο.
• Οξυουρία (Enterobius vermicularis).
• Μυκητίαση ή δερματίτιδα της περιπρωκτικής περιοχής.
• Πρωκτίτιδα.
• Φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου.
• Σπανιότερα, προκαρκινικές ή κακοήθεις βλάβες.

Αιμορροΐδες: Μπορούν να προκαλέσουν πόνο ή φαγούρα τη νύχτα;

Οι αιμορροΐδες αποτελούν μία από τις συχνότερες παθήσεις της πρωκτικής περιοχής, όμως δεν προκαλούν πάντα πόνο. Οι εσωτερικές αιμορροΐδες συνήθως εκδηλώνονται με ανώδυνη αιμορραγία ή πρόπτωση, ενώ οι εξωτερικές αιμορροΐδες γίνονται ιδιαίτερα επώδυνες όταν εμφανιστεί φλεγμονή ή θρόμβωση.

Η φαγούρα είναι επίσης ένα συχνό σύμπτωμα. Η συνεχής υγρασία της περιοχής, οι εκκρίσεις βλέννης και η δυσκολία στον σωστό καθαρισμό του πρωκτού μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό του δέρματος, ο οποίος γίνεται πιο αισθητός κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Αν και πολλοί αποδίδουν κάθε ενόχληση στις αιμορροΐδες, αυτό αποτελεί συχνό λάθος. Πολλές άλλες παθήσεις προκαλούν παρόμοια συμπτώματα και απαιτούν διαφορετική θεραπευτική αντιμετώπιση.

Η ραγάδα πρωκτού προκαλεί συχνά πόνο που επιμένει μέχρι τη νύχτα

Η ραγάδα πρωκτού είναι μία μικρή σχισμή στο δέρμα του πρωκτικού σωλήνα, όμως μπορεί να προκαλέσει δυσανάλογα έντονο πόνο. Χαρακτηριστικό της είναι ότι ο πόνος δεν περιορίζεται μόνο στην ώρα της αφόδευσης, αλλά μπορεί να συνεχίζεται για αρκετές ώρες εξαιτίας του επίμονου σπασμού του έσω σφιγκτήρα.

Έτσι, πολλοί ασθενείς αισθάνονται έντονο κάψιμο ή σφίξιμο ακόμη και αργά το βράδυ, ιδιαίτερα μετά από δύσκολη ή επώδυνη κένωση.

• Έντονος πόνος κατά την αφόδευση.
• Κάψιμο που επιμένει για ώρες.
• Μικρή ποσότητα ζωηρού κόκκινου αίματος.
• Αίσθημα κοψίματος στην περιοχή.
• Φόβος για την επόμενη αφόδευση.

Η νυχτερινή φαγούρα στον πρωκτό μπορεί να οφείλεται σε οξύουρους (σκουλήκια)

Η έντονη φαγούρα που εμφανίζεται σχεδόν αποκλειστικά κατά τη διάρκεια της νύχτας αποτελεί χαρακτηριστικό σύμπτωμα της οξυουρίασης. Πρόκειται για παρασιτική λοίμωξη που προκαλείται από τον Enterobius vermicularis, ένα μικρό σκουλήκι του εντέρου.

Κατά τις νυχτερινές ώρες τα θηλυκά παράσιτα μετακινούνται γύρω από τον πρωκτό για να εναποθέσουν τα αυγά τους. Η διαδικασία αυτή προκαλεί έντονο κνησμό, ο οποίος πολλές φορές διακόπτει τον ύπνο.

Η οξυουρία εμφανίζεται συχνότερα στα παιδιά, όμως μπορεί να προσβάλει και ενήλικες, ιδιαίτερα όταν υπάρχει μετάδοση μέσα στην οικογένεια.

Μυκητίαση, δερματίτιδα και έκζεμα: Συχνές αιτίες επίμονου κνησμού

Δεν προκαλεί κάθε φαγούρα κάποια πάθηση του πρωκτού. Συχνά το πρόβλημα εντοπίζεται στο ίδιο το δέρμα της περιπρωκτικής περιοχής. Η υπερβολική υγρασία, ο ιδρώτας, η χρήση αρωματικών μαντηλιών, τα απορρυπαντικά, ακόμη και η υπερβολική καθαριότητα μπορούν να καταστρέψουν τον φυσιολογικό προστατευτικό φραγμό του δέρματος.

Το αποτέλεσμα είναι ερυθρότητα, αίσθημα καύσου και επίμονος κνησμός, ο οποίος γίνεται περισσότερο ενοχλητικός κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αιτία είναι μυκητίαση, αλλεργική δερματίτιδα ή χρόνιο έκζεμα και όχι κάποια χειρουργική πάθηση.

Πότε ο νυχτερινός πόνος μπορεί να οφείλεται σε περιεδρικό απόστημα;

Σε αντίθεση με τις περισσότερες καλοήθεις παθήσεις της περιοχής, το περιεδρικό απόστημα αποτελεί μια επείγουσα χειρουργική κατάσταση που απαιτεί άμεση αντιμετώπιση. Πρόκειται για λοίμωξη των ιστών γύρω από τον πρωκτό, η οποία προκαλεί συσσώρευση πύου και έντονη φλεγμονή.

Ο πόνος δεν εμφανίζεται μόνο κατά την αφόδευση αλλά είναι συνεχής, παλλόμενος και συνήθως επιδεινώνεται όσο περνούν οι ώρες. Πολλοί ασθενείς δυσκολεύονται να κοιμηθούν, ενώ ακόμη και η καθιστή θέση γίνεται ιδιαίτερα επώδυνη.

Όσο καθυστερεί η θεραπεία, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος δημιουργίας περιεδρικού συριγγίου, μιας χρόνιας πάθησης που συχνά απαιτεί χειρουργική αντιμετώπιση.

Πρωκτίτιδα και φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου

Η πρωκτίτιδα είναι φλεγμονή του βλεννογόνου του ορθού και μπορεί να προκαλέσει πόνο, κάψιμο, αίσθημα συνεχούς ανάγκης για αφόδευση και εκκρίσεις βλέννης ή αίματος.

Σε ορισμένους ασθενείς τα συμπτώματα γίνονται πιο έντονα τις βραδινές ώρες, ιδιαίτερα όταν η φλεγμονή είναι ενεργή.

Η πρωκτίτιδα μπορεί να σχετίζεται με λοιμώξεις, ακτινοθεραπεία, αυτοάνοσα νοσήματα ή με φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου, όπως η νόσος του Crohn και η ελκώδης κολίτιδα.

Πότε ο νυχτερινός πόνος ή η φαγούρα μπορεί να κρύβουν κάτι πιο σοβαρό;

Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο πόνος ή ο κνησμός στον πρωκτό οφείλονται σε καλοήθεις παθήσεις. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοούνται, καθώς μπορεί να υποδηλώνουν σοβαρότερη νόσο του πρωκτού, του ορθού ή του παχέος εντέρου.

Η έγκαιρη διάγνωση επιτρέπει την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση και μειώνει τον κίνδυνο επιπλοκών.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η σωστή θεραπεία ξεκινά πάντοτε από τη σωστή διάγνωση. Ο γιατρός θα αξιολογήσει το ιστορικό σας, θα εξετάσει τη χρονική εμφάνιση των συμπτωμάτων και θα αναζητήσει στοιχεία που κατευθύνουν προς τη σωστή αιτία.

Στις περισσότερες περιπτώσεις η διάγνωση μπορεί να τεθεί ήδη από την πρώτη επίσκεψη.

• Αναλυτικό ιατρικό ιστορικό.
• Επισκόπηση της περιπρωκτικής περιοχής.
• Δακτυλική εξέταση πρωκτού.
• Πρωκτοσκόπηση.
• Ορθοσκόπηση όταν απαιτείται.
• Κολονοσκόπηση σε επιλεγμένους ασθενείς.
• Μαγνητική τομογραφία πυέλου όταν υπάρχει υποψία συριγγίου ή βαθύτερης λοίμωξης.

Θεραπεία του νυχτερινού πόνου και της φαγούρας στον πρωκτό

Δεν υπάρχει μία θεραπεία που να είναι κατάλληλη για όλους τους ασθενείς. Η αντιμετώπιση εξαρτάται αποκλειστικά από την αιτία που προκαλεί τα συμπτώματα. Για παράδειγμα, μία ραγάδα πρωκτού αντιμετωπίζεται διαφορετικά από μια θρομβωμένη αιμορροΐδα ή ένα περιεδρικό απόστημα.

Γι’ αυτόν τον λόγο, η αυτοθεραπεία με αλοιφές ή φαρμακευτικά σκευάσματα χωρίς διάγνωση συχνά καθυστερεί την οριστική αντιμετώπιση και μπορεί να επιδεινώσει το πρόβλημα.

Τι μπορείτε να κάνετε μέχρι να εξεταστείτε;

Εάν τα συμπτώματα είναι ήπια και δεν συνοδεύονται από αιμορραγία, πυρετό ή έντονο πρήξιμο, ορισμένα απλά μέτρα μπορούν να περιορίσουν τον ερεθισμό μέχρι να αξιολογηθείτε από γιατρό.

• Πίνετε αρκετό νερό καθημερινά.
• Ακολουθήστε διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες.
• Αποφύγετε τη δυσκοιλιότητα και την έντονη πίεση κατά την αφόδευση.
• Περιορίστε την πολύωρη παραμονή στη λεκάνη της τουαλέτας.
• Καθαρίζετε την περιοχή με χλιαρό νερό χωρίς έντονο τρίψιμο.
• Αποφύγετε αρωματικά σαπούνια και υγρά μαντηλάκια.
• Φοράτε βαμβακερά εσώρουχα και διατηρείτε την περιοχή στεγνή.
• Αποφύγετε την παρατεταμένη καθιστική θέση.

Πίνακας: Σύμπτωμα – Πιθανή αιτία – Πότε χρειάζεται εξέταση

Συχνές ερωτήσεις για τον νυχτερινό πόνο και τη φαγούρα στον πρωκτό

Γιατί με πιάνει πόνος στον πρωκτό μόνο τη νύχτα;

Ο νυχτερινός πόνος μπορεί να σχετίζεται με λειτουργικό σπασμό των μυών του πρωκτού (Proctalgia Fugax), αλλά και με παθήσεις όπως η ραγάδα πρωκτού, οι αιμορροΐδες ή ένα περιεδρικό απόστημα. Η διάρκεια του πόνου και τα συνοδά συμπτώματα βοηθούν στη διάγνωση.

Είναι φυσιολογικό να με ξυπνά ο πόνος στον πρωκτό;

Όχι. Αν και ορισμένες λειτουργικές διαταραχές μπορεί να προκαλέσουν σύντομα επεισόδια πόνου κατά τη διάρκεια του ύπνου, ο πόνος που επαναλαμβάνεται ή επιμένει χρειάζεται αξιολόγηση από γιατρό.

Γιατί έχω έντονη φαγούρα στον πρωκτό μόνο το βράδυ;

Η νυχτερινή φαγούρα μπορεί να οφείλεται σε οξύουρους, δερματίτιδα, μυκητίαση, υγρασία της περιοχής ή χρόνιο κνησμό πρωκτού. Η διάγνωση εξαρτάται από το ιστορικό και την κλινική εξέταση.

Οι αιμορροΐδες προκαλούν φαγούρα ή πόνο;

Ναι, ιδιαίτερα όταν υπάρχει φλεγμονή, θρόμβωση ή ερεθισμός του δέρματος. Ωστόσο, δεν οφείλονται όλες οι ενοχλήσεις στις αιμορροΐδες και είναι σημαντικό να αποκλειστούν άλλες παθήσεις.

Πότε ο πόνος αποτελεί επείγουσα κατάσταση;

Όταν συνοδεύεται από πυρετό, πρήξιμο, έκκριση πύου, έντονη αιμορραγία ή γίνεται συνεχώς πιο έντονος, πρέπει να εξεταστείτε άμεσα, καθώς μπορεί να υπάρχει περιεδρικό απόστημα.

Πρέπει να κάνω κολονοσκόπηση;

Όχι σε όλους τους ασθενείς. Η ανάγκη για κολονοσκόπηση εξαρτάται από την ηλικία, το ιστορικό, την παρουσία αίματος, τις αλλαγές στις κενώσεις και τα ευρήματα της κλινικής εξέτασης.

Μπορεί το άγχος να προκαλέσει πόνο στον πρωκτό;

Το άγχος μπορεί να συμβάλει στην εμφάνιση μυϊκών σπασμών του πυελικού εδάφους και να επιδεινώσει τον λειτουργικό πρωκτικό πόνο. Ωστόσο, δεν πρέπει να θεωρείται η μοναδική αιτία πριν αποκλειστούν οργανικές παθήσεις.

Διαβάστε επίσης

Εάν θέλετε να ενημερωθείτε περισσότερο για τις παθήσεις που προκαλούν πόνο, φαγούρα ή άλλα συμπτώματα από την περιοχή του πρωκτού, δείτε επίσης τους παρακάτω αναλυτικούς οδηγούς.

Νυχτερινός πόνος ή φαγούρα στον πρωκτό;