ΝΟΣΟΣ GRAVES

Η συχνότερη αιτία υπερθυρεοειδισμού και πώς αντιμετωπίζεται σήμερα

Η διάγνωση της νόσου Graves αλλάζει συχνά την καθημερινότητα του ασθενούς. Ένας άνθρωπος που μέχρι πριν από λίγους μήνες αισθανόταν καλά, μπορεί ξαφνικά να εμφανίσει έντονη νευρικότητα, αίσθημα παλμών, ανεξήγητη απώλεια βάρους και κόπωση. Πολλές φορές τα συμπτώματα αποδίδονται αρχικά στο άγχος ή στην ένταση της καθημερινότητας, μέχρι που ένας εργαστηριακός έλεγχος αποκαλύπτει ότι ο θυρεοειδής λειτουργεί υπερβολικά.

Η πρώτη σκέψη των περισσότερων ασθενών είναι αν πρόκειται για κάτι σοβαρό και αν θα χρειαστεί χειρουργείο. «Θα παίρνω φάρμακα για πάντα;», «Θα επανέλθει ο θυρεοειδής μου;», «Γιατί επηρεάζονται τα μάτια;», «Ποια θεραπεία είναι καλύτερη για εμένα;». Πρόκειται για εύλογες απορίες, καθώς η νόσος Graves είναι μια χρόνια αυτοάνοση πάθηση που απαιτεί εξατομικευμένη αντιμετώπιση και στενή συνεργασία μεταξύ ασθενούς και ιατρού.

Παρά την πολυπλοκότητά της, η νόσος Graves αντιμετωπίζεται σήμερα με πολύ καλά αποτελέσματα. Η έγκαιρη διάγνωση και η επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής στρατηγικής επιτρέπουν στους περισσότερους ασθενείς να επανέλθουν σε μια φυσιολογική και ενεργή ζωή.

Τι είναι η νόσος Graves;

Η νόσος Graves αποτελεί τη συχνότερη αιτία υπερθυρεοειδισμού παγκοσμίως. Πρόκειται για μια αυτοάνοση διαταραχή, κατά την οποία το ανοσοποιητικό σύστημα στρέφεται εναντίον του ίδιου του θυρεοειδούς αδένα.

Οι γυναίκες προσβάλλονται περίπου πέντε φορές συχνότερα σε σύγκριση με τους άνδρες, ενώ η νόσος μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία. Παρόλα αυτά, παρατηρείται συχνότερα μεταξύ των 20 και 40 ετών.

Η κλασική εικόνα της νόσου Graves περιλαμβάνει ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω χαρακτηριστικά:

• υπερθυρεοειδισμό,
• βρογχοκήλη,
• οφθαλμοπάθεια,
• προκνημιαίο μυξοίδημα.

Δεν εμφανίζουν όλοι οι ασθενείς όλα τα χαρακτηριστικά της νόσου. Σε αρκετές περιπτώσεις, η νόσος εκδηλώνεται αποκλειστικά με συμπτώματα υπερθυρεοειδισμού.

Γιατί εμφανίζεται η νόσος Graves;

Η ακριβής αιτία της νόσου παραμένει άγνωστη. Ωστόσο, θεωρείται ότι προκύπτει από την αλληλεπίδραση γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων.

Υπάρχει ισχυρή γενετική προδιάθεση, γεγονός που εξηγεί γιατί η νόσος εμφανίζεται συχνότερα σε άτομα με οικογενειακό ιστορικό αυτοάνοσων παθήσεων.

Παράγοντες που φαίνεται ότι μπορούν να πυροδοτήσουν την εμφάνιση της νόσου σε γενετικά επιρρεπή άτομα είναι:

• το έντονο ψυχολογικό stress,
• το κάπνισμα,
• ορισμένες λοιμώξεις,
• η εγκυμοσύνη και η λοχεία.

Η διακοπή του καπνίσματος έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς το κάπνισμα σχετίζεται με σοβαρότερη οφθαλμική προσβολή και χειρότερη ανταπόκριση στη θεραπεία.

Πώς προκαλείται ο υπερθυρεοειδισμός;

Στη νόσο Graves, τα Τ-λεμφοκύτταρα ευαισθητοποιούνται έναντι αντιγόνων του θυρεοειδούς αδένα και ενεργοποιούν τα Β-λεμφοκύτταρα.

Τα Β-λεμφοκύτταρα παράγουν ειδικά αυτοαντισώματα, γνωστά ως αντισώματα έναντι των υποδοχέων της TSH (TRAb ή TSHR-Ab).

Τα αντισώματα αυτά προσδένονται στους υποδοχείς της TSH και τους διεγείρουν συνεχώς, σαν να επρόκειτο για την ίδια την TSH.

Το αποτέλεσμα είναι:

• αυξημένη παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών,
• διόγκωση του θυρεοειδούς,
• υπερλειτουργία του αδένα.

Ποια συμπτώματα προκαλεί;

Η υπερβολική παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών επηρεάζει σχεδόν όλα τα συστήματα του οργανισμού.

Οι ασθενείς μπορεί να εμφανίσουν:

• αίσθημα παλμών,
• ταχυκαρδία,
• απώλεια βάρους παρά φυσιολογική ή αυξημένη όρεξη,
• νευρικότητα και ευερεθιστότητα,
• τρόμο στα χέρια,
• δυσανεξία στη ζέστη,
• αυξημένη εφίδρωση,
• αϋπνία,
• εύκολη κόπωση,
• μυϊκή αδυναμία,
• συχνότερες κενώσεις,
• διαταραχές του εμμηνορρυσιακού κύκλου.

Σε μεγαλύτερης ηλικίας ασθενείς, η νόσος μπορεί να εκδηλωθεί πιο άτυπα, με κυρίαρχα συμπτώματα την αδυναμία, την απώλεια βάρους ή την κολπική μαρμαρυγή.

Η οφθαλμοπάθεια της νόσου Graves

Η θυρεοειδική οφθαλμοπάθεια αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικότερα στοιχεία της νόσου.

Οφείλεται επίσης σε αυτοάνοσους μηχανισμούς και μπορεί να εμφανιστεί πριν, κατά τη διάρκεια ή μετά τη διάγνωση του υπερθυρεοειδισμού.

Τα συχνότερα συμπτώματα είναι:

• αίσθημα ξένου σώματος στα μάτια,
• δακρύρροια,
• ξηροφθαλμία,
• φωτοευαισθησία,
• ερυθρότητα,
• οίδημα βλεφάρων,
• προβολή των οφθαλμών (εξόφθαλμος),
• διπλωπία.

Η βαρύτητα της οφθαλμοπάθειας ποικίλλει σημαντικά και είναι συχνά μεγαλύτερη στους καπνιστές.

Τι είναι το προκνημιαίο μυξοίδημα;

Πρόκειται για μια σπανιότερη εκδήλωση της νόσου Graves.

Χαρακτηρίζεται από πάχυνση και διόγκωση του δέρματος, συνήθως στην πρόσθια επιφάνεια των κνημών.

Παρατηρείται μόνο σε μικρό ποσοστό ασθενών και συχνά συνυπάρχει με οφθαλμοπάθεια.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό, την κλινική εξέταση και τον εργαστηριακό έλεγχο.

Εργαστηριακές εξετάσεις

Συνήθως αναδεικνύουν:

• πολύ χαμηλή ή μη ανιχνεύσιμη TSH,
• αυξημένη FT4,
• συχνά αυξημένη FT3,
• αυξημένα αντισώματα έναντι των υποδοχέων της TSH (TRAb ή TSHR-Ab).

Τα αντισώματα αυτά είναι ιδιαίτερα χρήσιμα για την επιβεβαίωση της διάγνωσης.

Υπερηχογράφημα θυρεοειδούς

Το υπερηχογράφημα μπορεί να αναδείξει:

• διάχυτη διόγκωση του αδένα,
• αυξημένη αγγείωση,
• χαρακτηριστική εικόνα υπεραιμίας.

Σπινθηρογράφημα

Όταν απαιτείται, μπορεί να δείξει διάχυτη αυξημένη πρόσληψη του ραδιοϊσοτόπου από ολόκληρο τον θυρεοειδή.

Πώς αντιμετωπίζεται η νόσος Graves;

Η θεραπεία εξατομικεύεται ανάλογα με την ηλικία, τη βαρύτητα της νόσου, την παρουσία οφθαλμοπάθειας και τις προτιμήσεις του ασθενούς.

Αντιθυρεοειδικά φάρμακα

Αποτελούν συνήθως την αρχική θεραπευτική επιλογή.

Στόχος τους είναι να μειώσουν την παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών και να οδηγήσουν σε ύφεση της νόσου.

Η θεραπεία διαρκεί συνήθως 12 έως 18 μήνες και απαιτεί τακτική παρακολούθηση.

Ραδιενεργό ιώδιο

Το ραδιενεργό ιώδιο χρησιμοποιείται για την καταστροφή μέρους ή του συνόλου του υπερλειτουργούντος θυρεοειδικού ιστού.

Αποτελεί αποτελεσματική θεραπεία, αλλά δεν προτιμάται σε ασθενείς με ενεργό ή σοβαρή οφθαλμοπάθεια.

Θυρεοειδεκτομή

Η χειρουργική αντιμετώπιση αποτελεί εξαιρετική θεραπευτική επιλογή σε επιλεγμένους ασθενείς.

Ενδείκνυται συχνότερα όταν:

• υπάρχει μεγάλη βρογχοκήλη,
• συνυπάρχουν ύποπτοι όζοι,
• υπάρχει υποτροπή μετά από φαρμακευτική θεραπεία,
• υπάρχουν αντενδείξεις στο ραδιενεργό ιώδιο,
• ο ασθενής επιθυμεί οριστική λύση,
• συνυπάρχει σοβαρή οφθαλμοπάθεια.

Η ολική θυρεοειδεκτομή, όταν πραγματοποιείται από εξειδικευμένη χειρουργική ομάδα, προσφέρει οριστική αντιμετώπιση της νόσου.

Συχνές ερωτήσεις

Η νόσος Graves είναι κληρονομική;

Υπάρχει γενετική προδιάθεση, χωρίς όμως να κληρονομείται με απόλυτο τρόπο.

Μπορεί να υποχωρήσει χωρίς θεραπεία;

Όχι. Ο υπερθυρεοειδισμός απαιτεί ιατρική αντιμετώπιση.

Θα χρειαστώ χειρουργείο;

Όχι απαραίτητα. Η επιλογή της θεραπείας εξατομικεύεται.

Το κάπνισμα επηρεάζει τη νόσο;

Ναι. Αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο και τη βαρύτητα της θυρεοειδικής οφθαλμοπάθειας.

Ένα τελευταίο μήνυμα

Η νόσος Graves είναι η συχνότερη αιτία υπερθυρεοειδισμού και, παρότι πρόκειται για μια χρόνια αυτοάνοση πάθηση, σήμερα υπάρχουν αποτελεσματικές θεραπευτικές επιλογές που επιτρέπουν στους περισσότερους ασθενείς να ζουν φυσιολογικά. Η σωστή ενημέρωση, η εξατομικευμένη θεραπεία και η στενή παρακολούθηση αποτελούν τα βασικά στοιχεία για την επιτυχή αντιμετώπιση της νόσου.